ÌGBÉYÀWÓ GILLETTE

Ìgbéyàwó

Nígbà tí ó bá ń rìn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ ọkùnrin, o ṣì lè rí ẹwà àti ìdúró Ọ̀gá Ológun tí ó ti jẹ́ rí, àti ẹ̀kọ́ tí ó gbà ní ilé-ẹ̀kọ́ ìjókòó, níbi tí òfin kan ṣoṣo ti borí: sọ̀rọ̀ díẹ̀, kí o sì gbọ́ ohun gbogbo.

Ó jẹ́ ẹni ọdún mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n ní Oṣù Kẹwàá 1962 yẹn nígbà tí ó rí i tí ó wọ inú ṣọ́ọ̀bù tábà tí ó ti ń ṣiṣẹ́, ọkàn rẹ̀ sì fà sí i lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

Ó ga, ó fani mọ́ra, ìrísí rẹ̀ jẹ́ ti ará Gúúsù láìsí àníàní, pẹ̀lú ìwò ẹlẹ́tàn díẹ̀ yẹn tí obìnrin nìkan mọ bí a ti ń wò. Ṣùgbọ́n ẹni ọdún mẹ́rìndínlógún péré ni. Giovanna ni orúkọ rẹ̀, ṣùgbọ́n fún gbogbo ènìyàn nínú ìdílé, Gianna ni ó máa ń jẹ́ nígbà gbogbo.

Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ó bi oníbàárà náà nípa rẹ̀: ta ni, ìdílé rẹ̀, ibo ló ti wá. Kò fi bẹ́ẹ̀ kọbi ara sí ọjọ́ orí rẹ̀. Ní àwọn ọdún wọ̀nyẹn, irú ìgbéyàwó bẹ́ẹ̀ ni a ń bùkún ní ìgbà mẹ́ta: láti ọ̀dọ̀ àwọn ìdílé, láti ọ̀dọ̀ Ìjọ, àti láti ọ̀dọ̀ àwùjọ. A ń gbé e kalẹ̀ bí ọ̀nà láti fìdí àwọn ọmọbìnrin múlẹ̀, ṣùgbọ́n ní tòótọ́, àwọn ọmọkùnrin nìkan ni a ń fìdí wọn múlẹ̀.

Bàbá rẹ̀ ń ṣiṣẹ́ fún ilé-iṣẹ́ ọkọ̀ ojú irin. Ìyá rẹ̀ ni ó ni ilé aṣọ rírán tí a bọ̀wọ̀ fún nínú ìlú, tí ó gba àwọn telọ obìnrin síṣẹ́, tí ó sì ń rán aṣọ fún àwọn ìdílé olókìkí tí ó ń béèrè iṣẹ́ ọwọ́ tí ó ga, tí wọ́n sì ń sanwó rẹ̀ dáadáa.

Gianna ní ẹ̀gbọ́n obìnrin kan, Francesca, tí ó fi nǹkan bí ọdún méjì jù ú lọ. Ó wà ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, ó sì farabalẹ̀, ìwà tí ó ṣì ní títí di òní.

Nígbà tí àwòrán náà pé, bàbá mi ní kí oníbàárà náà fi òun mọ ìdílé yẹn. Ó fẹ́ kí ìyá mi di aya òun. Ó fẹ́ gbé e níyàwó. Òun ni ó fẹ́.

Bẹ́ẹ̀ ni, ní Oṣù Kẹrin 1963, wọ́n ṣe ìgbéyàwó.

Nígbàkúùgbà tí ó bá ń yin ìwà rere aya rẹ̀ níwájú ìyá rẹ̀, ìyá náà á rẹ́rìn-ín músẹ́, á sì sọ pé kì í ṣe òtítọ́, nítorí Gianna jẹ́ òṣèré rere tí kì í tọrọ àṣẹ rí. Ó kàn máa ń mú ohunkóhun tí ó bá fẹ́.

Kò tó oṣù mẹ́ta tí ó gba bàbá mi láti lóye pé òun kò ní lè tọ́ ọmọbìnrin yẹn sí ọ̀nà tí òun fẹ́ láé, tàbí mọ ọ́n sí ohun tí òun ń rò. Obìnrin tí ó ní èrò tí ó ṣe kedere ni lásán, kò sì fi àkókò ṣòfò láti jẹ́ kí ìyẹn ṣe kedere fún òun náà.

Ní ọjọ́ kan, ó gbá a lójú. Ìwà kan ni tí àkókò náà kà sí ẹ̀tọ́ ọkùnrin nínú ìdílé.

Ṣùgbọ́n kò sọ ìfọkànbalẹ̀ rẹ̀ nù.

Ó jáde, ó lọ sí ṣọ́ọ̀bù ohun èlò ìdáná, níbi tí ó ti ra àdá ẹran àti ọ̀bẹ alápatà.

Ó padà sílé, ó wo bàbá mi, ó sì sọ pé:

“Bí o bá tún gbìyànjú rẹ̀ láé, màá wá ní òru, màá sì pa ọ́.”

Kò sí ìròkè-ròdò, kò sì sí ìlọ́tìkọ̀ nínú ohùn rẹ̀. Ìdánilójú nìkan.

Ìdánilójú pé òun yóò ṣe é.

Fún ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ó sùn nínú ilé, ní títì ara rẹ̀ mọ́ inú yàrá ọ̀tọ̀, ó sì jáde kìkì nígbà tí ó dá a lójú pé ewu náà ti kọjá.

Ìyẹn sì ni àpẹẹrẹ kan ṣoṣo tí ó ṣẹlẹ̀.

Wọ́n kó lọ sí Cosenza, ọ̀ọ́dúnrún kìlómítà sí Reggio Calabria.

Ní àkókò yẹn, kò sí òpópónà márosẹ̀, ìrìn àjò náà sì gba nǹkan bí wákàtí mẹ́fà lójú àwọn ọ̀nà agbègbè àti nínú súnkẹrẹ-fàkẹrẹ ọkọ̀ tí kò lópin ní àwọn ìlú kékeré.

Ìwò méjì.

Kò tó ìṣẹ́jú mẹ́ta.

Ìyẹn tó láti pinnu ọjọ́ iwájú kan, nínú ìfẹ́ tí yóò wà nípa ti ara fún ọdún méjìlélọ́gọ́ta ṣùgbọ́n tí yóò wà títí ayé nínú ohun tí wọ́n ṣe àti nínú wa, àwọn ọmọ wọn.

Cosenza – 1963

Wọ́n gba ilé kan ní Corso Italia, agbègbè àárín ìlú, tí ó ní ṣọ́ọ̀bù àti ọkọ̀ èrò tó. Ṣùgbọ́n lẹ́yìn tí ìsinmi ìgbéyàwó parí, pípadà sí ìgbésí ayé lásán jẹ́ ìpele tí ẹnikẹ́ni kò mọ̀.

Ní gbogbo Ọjọ́ Ajé, bàbá mi máa ń kúrò nílé ní agogo méjì òru láti dé ọ̀dọ̀ oníbàárà àkọ́kọ́ rẹ̀ ní agogo mẹ́jọ níwájú ṣọ́ọ̀bù kan. Ó máa ń wakọ̀ ọ̀ọ́dúnrún kìlómítà, lẹ́yìn náà, ní ọ̀sẹ̀ náà, lójoojúmọ́, ó máa ń ṣiṣẹ́ súnmọ́ ilé sí i, títí tí yóò fi tún dé ilé ní ìrọ̀lẹ́ Ọjọ́ Ẹtì.

Láàárín àkókò náà, ìyá mi ní oríire láti pàdé Nora Formisano, tí ó ń gbé ní òdìkejì ilé rẹ̀ gan-an, àwọn méjèèjì sì di ọ̀rẹ́.

Nora jẹ́ obìnrin tí ó jẹ́ ẹgbẹ́ ìyá rẹ̀ ní ọjọ́ orí, ó sì dàbí ìyá fún un.

Ó wá láti ìdílé ọlọ́lá ará Naples, ó sì fẹ́ ọ̀gá àgbà kan nínú Iléeṣẹ́ Ìjọba fún Ọ̀rọ̀ Abẹ́lé tí ó ń ṣiṣẹ́ ní agbègbè yẹn. Ó tún ní ọmọ mẹ́ta, tí wọ́n kéré díẹ̀ sí ìyá mi.

Òun ni ìyá mi jẹ́wọ́ fún ní òwúrọ̀ kan pé nǹkan oṣù òun pẹ́ lọ́nà àjèjì. Ó máa ń dé lásìkò nígbà gbogbo.

Lẹ́yìn tí ó gbọ́ tí ó ṣàlàyé pé òun kò lè lóye ìdí tí òun fi máa ń fẹ́ tọ̀ nígbà gbogbo, Nora gbá a mọ́ra, ó sì sọ pé:

“Ọmọ mi, o ti lóyún.”

Nígbà tí bàbá mi dé ilé, ó pinnu láti má sọ nǹkankan.

Ó fẹ́ rí bí yóò ṣe hùwà, ṣùgbọ́n ó ń dúró de Àjíǹde láti sọ fún un.

Bẹ́ẹ̀ ló sì ṣe.

Ó fún un ní ẹyin Àjíǹde rẹ̀, ó sì sọ pé:

“Mo ti lóyún. A gbọ́dọ̀ kó lọ sí Reggio Calabria. N kò fẹ́ kí wọ́n bí ọmọ mi níbí. Mo fẹ́ kí ìdílé mi wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ mi.”

Ìṣípòpadà náà kò rọrùn tó bẹ́ẹ̀.

Ó nílò ìfọwọ́sí ilé-iṣẹ́ fún àwọn ìdí tí ó jẹ mọ́ iṣẹ́, a sì lè ṣe é kìkì lẹ́yìn náà.

Bàbá mi rò pé òun lè ra àkókò díẹ̀.

Ṣùgbọ́n ní Oṣù Kejìlá 1963 ìyá mi wọ bọ́ọ̀sì, ó sì dá lọ sí ilé àwọn òbí rẹ̀, níbi tí ó ti bí Teresa ní 11 Oṣù Kìíní 1964.

Nígbà tí wọ́n bí Teresa tí ìròyìn sì tàn ká ìdílé, àwọn ẹbí dúró fún ọ̀pọ̀ ọ̀sẹ̀ kí wọ́n tó wá kí i.

Ìyẹn ṣe ìyangàn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí obìnrin léṣe, ó sì mú un ṣe ìpinnu kan nípa ọjọ́ iwájú.

Ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ìyá ọkọ rẹ̀ àti arábìnrin ọkọ rẹ̀ kò ní rí bákan náà mọ́ láé.

Ìbínú náà wà níbẹ̀, ó fara pamọ́ lẹ́yìn ojú rẹ̀.

Láàárín àkókò náà, ìbéèrè ìṣípòpadà ń tẹ̀lé ọ̀nà tirẹ̀, ní Oṣù Karùn-ún 1964 bàbá mi sì gba ẹ̀bùn Àjíǹde rẹ̀ kejì.

Ìyá mi tún ń retí ọmọ mìíràn.

Reggio Calabria – 1964

Ní Oṣù Kẹsàn-án 1964, ìṣípòpadà ilé-iṣẹ́ náà wá ṣẹ níkẹyìn, wọ́n sì kó lọ sí Reggio Calabria.

Ṣùgbọ́n ìbáṣepọ̀ aláyọ̀ tí ó retí pé òun yóò ní pẹ̀lú ìyá òun kò ṣẹlẹ̀ rí. Ìyá rẹ̀ jẹ́ aláṣẹ, kò sì fi agbára tàbí àṣẹ rẹ̀ lé ẹnikẹ́ni lọ́wọ́ rí. Bàbá rẹ̀ nìkan ni ẹni tí ó ń kẹ́ ẹ, tí ó ń ṣe ohun tí ó fẹ́ fún un, gbogbo ohun tí ó ṣe lẹ́yìn náà sì gbára lé e.

Ọjọ́ náà ni 21 Oṣù Kejì 1965.

Pápá bọ́ọ̀lù.

Reggina lòdì sí Cosenza.

Bàbá mi àti bàbá mi kékeré wà lórí ìjókòó àwọn olùwòran nígbà tí olùkéde kéde pé a ń wá Vincenzo Frega kan ní ẹnu ọ̀nà fún ìránṣẹ́ pàjáwìrì.

Ó rò pé àwàdà ni, ó sì dúró sí ibi tí ó wà.

Lẹ́yìn náà ni ìkéde kejì dé:

“Vincenzo, a kò lè dá ìdíje náà dúró, a kò sì lè dá ìrọbí ìyàwó rẹ dúró. Ṣé o lè jọ̀wọ́ lọ sílé? Wọ́n ń bí ọmọkùnrin rẹ.”

Gbogbo ènìyàn bú sẹ́rìn-ín.

Ojú tì í, ó ṣe bí ẹni pé kì í ṣe òun ni wọ́n ń wá.

Mo wá sí ayé pẹ̀lú ìbùkún bàbá mi.

“O fẹ́ ọmọkùnrin, ó sì ti dé. Ṣùgbọ́n èyí ni yóò jẹ́ àgbélébùú ìgbésí ayé rẹ.”

A sọ fún gbogbo ènìyàn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, wọ́n sì dé bí ẹni pé àwọn ni Àwọn Amòye Mẹ́ta.

Wọ́n ka ìbí ọmọkùnrin kan sí ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ń mú kí orúkọ ìdílé tẹ̀síwájú, ṣùgbọ́n kò sí ẹni tí ó dúró láti ronú rí pé ọkùnrin tí kò ní obìnrin kò pé.

Màá lo ọdún méjìlélọ́gọ́ta tí ó tẹ̀lé e láti ṣàlàyé ìyẹn.

Ó ṣe tán, Àgbélébùú sàn ju Òòlù àti Dòjé lọ.

Ìyẹn nìkan ni mo nílò láti lóye alábàáṣiṣẹ́ mi ti ẹgbàá ọdún sẹ́yìn, kí n sì mọ bí nǹkan ṣe lè rí lókè ọ̀hún.

Reggio Calabria – 1965

Gianna jẹ́ ẹni ọdún mọ́kàndínlógún péré.

Ó ní ọmọ méjì, ọkọ tí ó ń ṣiṣẹ́ fún Gillette, kò sì ní ìfẹ́ rárá láti di ìyàwó-ilé lásán.

Àwọn òfin ilé ti fìdí múlẹ̀ ná.

Owó oṣù àti gbogbo àǹfààní ilé-iṣẹ́ ń kọjá lọ́wọ́ rẹ̀.

Bàbá mi ń gbé lórí owó ìnáwó tí Gillette ń dá padà nítorí ó ń ṣiṣẹ́ nígbà gbogbo, kì í sì jókòó sílẹ̀ láti máa họ ẹpọ̀n rẹ̀.

Ó bẹ̀rẹ̀ sí í tẹ̀lé ọjà owó àjèjì nítorí ní gbogbo oṣù bàbá mi ń borí nínú ìdíje títà ní Ítálì, olú-ilé-iṣẹ́ Milano sì ń fi owó wúrà sovereign ránṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀bùn.

Lẹ́yìn náà, olùdarí títà fi gbogbo ohun èlò yàrá ìbùsùn kan ránṣẹ́ sí ilé.

Igi beech gidi.

Àwọn ibùsùn tí a so pọ̀ mọ́ ọn.

Àwọn mátírẹ́ẹ̀sì.

Àwọn ìrọ̀rí.

Àwọn kúbùsù àti aṣọ ìbora onírọ̀rí.

Aṣọ ìbùsùn ti ìgbà ooru àti aṣọ ìbùsùn ti ìgbà òtútù.

Gbogbo rẹ̀ ni a ṣe ní àrà ọ̀tọ̀ kan tí ó máa ń pa àwọn ènìyàn lẹ́nu mọ́ nígbàkúùgbà tí a bá sọ ìtàn náà.

Ṣùgbọ́n ẹ̀rù ń bà á.

Kò rí ìdúróṣinṣin kankan.

Ta ni ó sì lè dá a lẹ́bi?

Ní ìrọ̀lẹ́ Ọjọ́ Ẹtì, gẹ́rẹ́ tí bàbá mi wọlé, ó sọ pé:

“Mo ní ọmọ méjì. Mo fẹ́ ọkọ̀ tuntun.”

“Ṣùgbọ́n o kò ní ìwé ìwakọ̀. Báwo ni o ṣe máa wà á?”

“Lọ́la ni o máa ra ọkọ̀ tuntun fún mi. Mo fẹ́ Simca 1000. Ẹnu ọ̀nà márùn-ún.”

Kò sí ẹni tí ó lè dá a dúró.

Bí ẹnikẹ́ni bá ti gbìyànjú, ìgbésí ayé ì bá ti di ọ̀run àpáàdì gidi.

Ojútùú tí ó dára jù ni láti lọ sí ọ̀dọ̀ olùtajà ọkọ̀ ní ọjọ́ kejì, kọ ṣẹ́ẹ̀kì mílíọ̀nù kan àti ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹgbẹ̀rin lírà, ra ìbánigbófò, àti láti fi kọ́kọ́rọ́ lé e lọ́wọ́.

Ó wá jẹ́ ìpinnu tí ó tọ̀nà.

Ọjọ́ méjìlá lẹ́yìn náà ó ti ní ìwé ìwakọ̀.

Kò sí ẹni tí ó mọ bí ó ṣe ṣe é rí.

Láàárín àkókò náà, bàbá rẹ̀ ni ó ni gbogbo ilé tí ilé aṣọ rírán ìyá rẹ̀ wà.

Ọkàn rẹ̀ rọ̀ sí ọmọbìnrin àyànfẹ́ rẹ̀.

Ìṣẹ́jú díẹ̀ péré ni ó gbà.

“Bàbá, ẹ fún mi ní àyè nínú ṣọ́ọ̀bù aṣọ rírán Màmá. Kí oṣù mẹ́fà tó pé, màá ṣí ṣọ́ọ̀bù òwú àti ohun èlò ìránṣọ.”

Àwọn méjèèjì fohùn ṣọ̀kan.

Pẹ̀lú ìgbésẹ̀ díẹ̀ péré, bàbá àgbà mi kó aya rẹ̀ lọ sí àyè ọ̀tọ̀, ó sì fún ọmọbìnrin rẹ̀ ní ojú ṣọ́ọ̀bù méjì tí ó dá dúró.

Ó padà sílé, ó sì sọ fún bàbá mi pé òun nílò mílíọ̀nù mẹ́ta lírà.

Àti pé kí ó tọrọ owó náà lọ́wọ́ àwọn òbí rẹ̀ pẹ̀lú àwáwí pé àwọn fẹ́ ra ilé.

Bàbá mi bá a ṣe é.

Owó náà dé.

Bẹ́ẹ̀ sì ni àmì orúkọ lókè ṣọ́ọ̀bù náà:

LANA BBB DI GENNY

Ṣùgbọ́n ó tún nílò ìwé àṣẹ òwò ìjọba ìbílẹ̀, kò sì ní i.

Ní òpin àwọn ọdún 1960, ìlànà ìjọba kò fi bẹ́ẹ̀ yára.

Ọ̀nà abẹ́lẹ̀ kan ni tí ó ń gbé inú ìṣèlú, tí ó sì ń rìn gba inú ìṣèlú.

Ní òwúrọ̀ Ọjọ́ Ajé yẹn, ó ní kí bàbá mi gba ìsinmi ọjọ́ kan kí ó sì dúró sílé pẹ̀lú wa.

Lẹ́yìn náà ó jáde lọ.

Bí afẹ́fẹ́ tí ń fẹ́ kọjá ní aṣálẹ̀.

O máa ń mọ̀ pé ó ń lọ, ṣùgbọ́n o kò mọ ibi ọ̀run àpáàdì tí ó ti wá.

Ó lọ sí Gbọ̀ngàn Ìlú.

Níbẹ̀ ó pàdé òṣìṣẹ́ ọ́fíìsì kan tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ fi í rẹ́rìn-ín nígbà tí ó béèrè ìwé àṣẹ náà.

Kí ẹnikẹ́ni tó mọ̀, ó ti di ọrùn ẹ̀wù rẹ̀ mú, ó ti fà á jáde ní ìdajì láti ojú fèrèsé àtẹ, ènìyàn márùn-ún sì ń gbìyànjú láti fà á kúrò lára rẹ̀.

Láàárín àkókò náà, baálẹ̀ ìlú ṣèèṣì kọjá.

Pietro Battaglia ni orúkọ rẹ̀.

Lẹ́yìn náà ó ṣiṣẹ́ fún ọ̀pọ̀ sáà nínú Ilé Aṣòfin Ítálì.

Ó wo ìṣẹ̀lẹ̀ náà, ó di apá ìyá mi mú, ó sì pè é wọ ọ́fíìsì rẹ̀.

Ìṣẹ́jú mẹ́wàá lẹ́yìn náà ó jáde pẹ̀lú ìwé àṣẹ òwò Table XV lọ́wọ́.

Láti ṣàlàyé, ó jẹ́ irú ìwé àṣẹ tí a nílò ní Ítálì láti ṣí ilé ìtajà ràbàtà — ìpele tí ó ga jù, tí kì í sábà ṣeé ṣe láti rí gbà láìsí àjọṣe ìṣèlú.

Òwò náà gbéra.

Àwọn aṣojú ìtajà tò sí ìta.

Alábàáṣiṣẹ́ kan sọ fún bàbá mi níkẹyìn pé:

“Ṣé o mọ̀, oníṣọ́ọ̀bù kan wà ní Reggio Calabria tí ó ń da gbogbo aṣojú ìtajà láàmú.”

Bàbá mi sì fèsì pé:

“Bẹ́ẹ̀ ni, mo mọ̀. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ti sọ fún mi nípa rẹ̀.”

Ṣùgbọ́n kò sọ rí pé ìyàwó òun ni.

Ṣọ́ọ̀bù náà ní ìyè tirẹ̀.

Àwọn ènìyàn ń wá láti gbogbo apá ìlú láti rajà níbẹ̀.

Obìnrin tí ó ń di àwọn ọkùnrin mú ní ọrùn ẹ̀wù, tí ó sì ń gbá wọn mọ́ ògiri.

Bóyá òṣìṣẹ́ ìjọba ni wọ́n tàbí ọmọ ẹgbẹ́ Mafia, kò fi bẹ́ẹ̀ yàtọ̀.

Orúkọ rẹ̀ dún jákèjádò ìlú.

Aya ỌKÙNRIN GILLETTE.

Ìṣàkóso

Ní òwúrọ̀ kan, awakọ̀ akẹ́rù kan yí ọkọ̀ láìbìkítà lójú òpópónà ńlá kan nínú ìlú.

Akẹ́rù náà kọ́ ilẹ̀kùn ọkọ̀ ìyá mi, ó sì fà á ya kúrò.

Ìró hóòkù rẹ̀ kò yí nǹkan padà.

Awakọ̀ náà kò mọ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ rárá, ó sì ń bá ọ̀nà rẹ̀ lọ nígbà tí ọkọ̀ náà ń bàjẹ́ gidigidi.

Níkẹyìn ó dúró, ó bọ́ sí ojú pópó, ó ń pariwo pé àwọn obìnrin ègún wọ̀nyí kò mọ ọkọ̀ wà.

Ó kéde sókè pé ó sàn kí àwọn obìnrin jókòó sílé kí wọ́n máa tọ́ ọmọ.

Lẹ́yìn náà, ó wo ìyá mi ní tààrà bí ó ti jókòó lẹ́yìn ìtọ́kọ̀, ó sì ń bú u, ó ń halẹ̀ mọ́ ọn bí ọmọ ẹgbẹ́ Mafia.

Ní ìjókòó ẹ̀yìn ni ẹ̀gbọ́n mi obìnrin wà, ẹni ọdún mẹ́rin, àti èmi, ẹni ọdún mẹ́ta.

Ó sọ fún wa pé kí a má ṣe mira.

Pé òun máa padà dé báyìí.

A kò mọ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ níta gan-an rí.

Ohun kan ṣoṣo tí a mọ̀ ni pé ọmọ ẹgbẹ́ Mafia náà wá kúnlẹ̀ níwájú ìyá mi, ó ń fẹnu kò ó lọ́wọ́, ó sì ń tọrọ àforíjìn.

Ní àwọn ọjọ́ tí ó tẹ̀lé e, ṣọ́ọ̀bù náà rí ìbísí oníbàárà tí ó yani lẹ́nu.

Ènìyàn púpọ̀ wọlé tó bẹ́ẹ̀ tí bàbá mi fi béèrè níkẹyìn bóyá ó ń fi èrè tí ó tọ́ kún iye owó tàbí ó kàn ń fi ọjà fúnni lọ́fẹ̀ẹ́.

Kí ó tilẹ̀ tó jókòó nílé, ó sọ pé:

“Lọ́la, lọ sí ọ̀dọ̀ olùtajà Fiat kí o ra FIAT 124 Special funfun kan fún mi, ẹ̀rọ 1400, ẹnu ọ̀nà mẹ́rin.”

“Ṣùgbọ́n Gianna,” bàbá mi fèsì, “ṣé o mọ iye tí ó jẹ́?”

“Mílíọ̀nù mẹ́ta àti ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹgbẹ̀ta ó lé àádọ́ta lírà. Ìwọ ni yóò sanwó báyìí. Nígbà tí owó ìbánigbófò bá dé fún Simca, tí a kò lè tún ṣe, màá san án padà fún ọ.”

Ìyẹn tó.

Kí wákàtí méjìlá tó pé, ọkọ̀ tuntun náà wà níta.

Ọ̀rọ̀ kan ṣoṣo ni ó sọ:

“Wọ́n sọ fún mi pé ní Calabria wọ́n ń lo ọkọ̀ yìí fún ìdigunjalè nítorí ó yára, ó sì ń dáhùn dáadáa. Kí ni o fi ń ṣe?”

Ó wò ó pẹ̀lú ojú tí kò ṣeré, ó sì dáhùn pé:

“Ìwọ yóò rí i.”

Nígbà tí ó bá sì ń lọ ibi iṣẹ́ ní òwúrọ̀, ó máa ń béèrè nígbà gbogbo pé:

“Ibo lò ń lọ lónìí? Ibo lo ti máa jẹun ọ̀sán?”

Ó máa ń dáhùn pé bóyá òun máa wà ní ibi tí ó jìnnà tó kìlómítà ọgọ́fà.

Àwa mẹ́tẹ̀ẹ̀ta á sì yọ síbẹ̀ láìròtẹ́lẹ̀.

Ó rò pé ìfẹ́ ni.

Ó kàn ń ṣọ́ dúkìá rẹ̀ ni.

Lẹ́yìn náà, nítorí kò fẹ́ pàdánù àṣà náà, ó gbìyànjú láti gbé ètò ìṣàkóso kan náà lé mi lórí.

Kò sí ẹni tí ó borí nínú wa rí.

Kì í ṣe òun.

Kì í ṣe èmi.

Ó gbàgbọ́ pé a ń ṣe ìṣàkóso nípa ìfinidù àti nípa lílù.

Èkíní kò fi bẹ́ẹ̀ nípa lórí mi nítorí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni mo máa ń yí àìní mi sí ohun mìíràn, ìyẹn sì máa ń mú un fẹ́rẹ̀ẹ́ ṣe wèrè.

Èkejì, n kò tilẹ̀ mọ̀ ọ́n lára.

N kò hùwà padà.

N kò sunkún.

N kò bú.

Mo ní ìṣàkóso lórí ìrora.

Ní ọ̀pọ̀ ọdún lẹ́yìn náà, ìṣàkóso kan náà yẹn yóò ràn mí lọ́wọ́ láti borí àwọn ìṣòro mìíràn.

Ó gbàgbọ́ nígbà gbogbo pé bákan náà ni àwa méjèèjì.

Ṣùgbọ́n kò gbà rí pé apá kan tèmi jẹ́ ti bàbá mi.

Òun sì borí pẹ̀lú ìṣe.

Àti ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́.

Ojú Iṣẹ́

Ìpè láti ọ̀dọ̀ olùṣàkóso ẹkùn ní ìrọ̀lẹ́ Ọjọ́ Ẹtì, lẹ́yìn tí wọ́n ti fi àkọsílẹ̀ títà ọ̀sẹ̀ náà sílẹ̀, fún un ní nǹkan láti ronú lé: Kábíyèsí, olùdarí títà Gillette Italia, Raffaele Di Tullio, yóò lo ọjọ́ mẹ́ta ní ojú iṣẹ́ pẹ̀lú rẹ̀, a sì ti fi ìpàdé náà sí òwúrọ̀ Ọjọ́ Ajé ní 7:30 àárọ̀ ní Ilé Ìtura Excelsior ní Reggio Calabria.

Ètò ọ̀sẹ̀ náà ní ìbẹ̀wò títà jákèjádò ìlú àti ìbẹ̀wò díẹ̀ ní àwọn agbègbè tí ó yí i ká. Níwọ̀n bí ó ti jẹ́ àárín Oṣù Keje tẹ́lẹ̀, tí gbogbo ènìyàn sì mọ bí ooru ṣe lè mú tó ní agbègbè náà, ìyá mi fi ṣẹ́ẹ̀tì kejì sínú àpò rẹ̀, ó sọ fún un pé kí oúnjẹ ọ̀sán tó dé, yóò dára kí ó tún ara ṣe kí ó sì pààrọ̀ aṣọ.

Ó dé ibi ìpàdé náà ní aṣọ iṣẹ́ pípé: kóòtù búlúù tí kò lábàwọ́n, ṣẹ́ẹ̀tì búlúù fẹ́ẹ́rẹ́, táì, àti gbogbo ọ̀wọ̀ tí ó yẹ fún ọkùnrin tí ó gbà á síṣẹ́.

Ọjọ́ náà gbóná janjan, òógùn sì rin àwọn ọkùnrin méjèèjì gbingbin títí dé aṣọ. Síbẹ̀, nígbà àwọn ìbẹ̀wò, kókó gbogbo ìjíròrò kì í ṣe nọ́ńbà títà. Ìjíròrò náà dá lórí bóyá inú rẹ̀ dùn, bí ìgbésí ayé ìdílé rẹ̀ ṣe rí lára rẹ̀, àti bí ó ṣe ń bá ilé-iṣẹ́ mu.

Ní ọjọ́ kejì bàbá mi padà fún ọjọ́ kejì ìbẹ̀wò ojú iṣẹ́ náà. Bóyá nítorí kò ka ipò náà dáadáa tàbí nítorí ó gbẹ́kẹ̀lé àwọn nọ́ńbà rẹ̀ jù, ó ṣe àṣìṣe kan. Ó dé tí ó wọ kóòtù kan náà, èyí tí, bí ó tilẹ̀ ti gbẹ, ṣì ní àmì òógùn ọjọ́ àná tí ó hàn.

Di Tullio wò ó fún ìṣẹ́jú-àáyá gígùn kan, kò sọ nǹkankan, lẹ́yìn náà ó pè é láti jókòó nínú báà kan fún kọfí.

“Vincenzo,” ó sọ, “Gillette kì í ta abẹ. Gillette ń ta ìgbẹ́kẹ̀lé. Ọkùnrin kan yóò fi abẹ sí ọ̀fun ara rẹ̀ ní gbogbo òwúrọ̀ kìkì bí ó bá gbẹ́kẹ̀lé ọkùnrin tí ó tà á fún un. Ìgbẹ́kẹ̀lé sì ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ṣẹ́ẹ̀tì tí ó mọ́.”

Bàbá mi kò dáhùn. Ó yé e.

Ní alẹ́ ọjọ́ yẹn ó dé ilé, ó sì sọ fún ìyá mi pé ó tọ̀nà. Lẹ́ẹ̀kan sí i.

Kò ṣe àṣìṣe kan náà lẹ́ẹ̀mejì rí.

Ní ọjọ́ kẹta, Di Tullio bọ ọ́ lọ́wọ́ níwájú Excelsior, ó sì sọ pé: “Ìwọ yóò lọ jìnnà. Nítorí o máa ń fetí sílẹ̀.”

Ẹ̀kọ́ yẹn di òfin ìdílé.

Ìyá mi ń ṣàkóso ohun gbogbo tí a lè rí. Ìwé àṣẹ, àwọn ṣọ́ọ̀bù, àwọn ọkọ̀, owó.

Bàbá mi ń ṣàkóso ohun gbogbo tí a kò lè rí. Àpẹẹrẹ, ìdákẹ́jẹ́ẹ́, ìfaradà, iyì kí o dé láìlábàwọ́n àní nígbà tí o ti ń ṣe òógùn ẹ̀jẹ̀ fún ọjọ́ méjì.

Ó gbà mí ní ọgọ́ta ọdún láti lóye pé èyí ni ohun tí ìgbéyàwó jẹ́.

Ẹnì kan tí ó di òṣìṣẹ́ ọ́fíìsì mú ní ọrùn ẹ̀wù láti gba ìwé àṣẹ.

Àti ẹnì kejì tí ó pààrọ̀ ṣẹ́ẹ̀tì rẹ̀ nínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ gbogbogbò kí ojú má baà ti ilé-iṣẹ́ rẹ̀ nítorí rẹ̀.

ÌGBÉYÀWÓ GILLETTE

Ìgbéyàwó kì í ṣe ìlérí. Abẹ ni.

Bí o bá fi ìṣọ́ra mú un, yóò fá ọ mọ́ tónítóní ní gbogbo òwúrọ̀ fún ọdún méjìlélọ́gọ́ta.

Bí o bá mú un láìbìkítà, yóò gé ọ lọ́fun.

Bàbá mi àti ìyá mi kò gé ara wọn rí.

Wọ́n kàn kọ́, lójoojúmọ́, bí wọ́n ṣe lè jọ di abẹ náà mú.