GILLETTE & L’ORÉAL, WOMEN USA — VOL. VI

Ndzima ya Zero — masungulo lama avelaniwaka

Ndzima leyi yo sungula yi avelaniwa hi tivholumu hinkwato ta ntsevu ta Women of the United States. Yi kandziyisiwile laha hi ku helela, naswona yi pfariwile leswaku nxaxamelo wu hlayiwa hi ku landzelelana handle ka ku phindha.

NDZIMA YA ZERO

Laha, misava a hi tiko: i ndzilakano. North Pole a yi amukeli, a yi rivaleli, a yi siyi ndhawu ya xihoxo. Ku basa ku fuma tanihi nchumu lowu heleleke, lowu miyeleke naswona lowu nga riki na ntsundzuko. Xiyimo xa ku hisa a hi mahungu ya maxelo: i xiharhi. Vusiku byi teka tin’hweti, byi pfotlosa miehleketo, byi onha swivumbeko swa vanhu, byi mita ku navela ka vona.

Mintlawa yi nyangatsa, yi ntsongo, naswona yi pfalekile. Inuit, Yupik, vanhu va Arctic va tshama laha ku nga riki na munhu loyi a nga hlawulaka ku tshama kona. Laha, munhu un’wana na un’wana wa laveka leswaku ntlawa wu hanya. Loko u nga pfuni nchumu, u hundzuka ndzhwalo. Naswona lava hundzukaka ndzhwalo va nyamalala eku miyeleni, eka gamboko, eka nawu wa ndhawu leyi nga ngheniseriki nchumu.

Swivandla swa sayense swi engetela xirhami xa muxaka wun’wana: xa swiyimo swa vulawuri. Laha, wansati u kumeka hi ku nyangatsa, i nchumu lowu nga tolovelekangiki lowu faneleke ku tolovela kumbe ku tsandzeka.

Endhawini leyi, mianakanyo ya «ku nyamalala» a yi kona. Ku na ku basa ntsena loku sulaka hinkwaswo.

Vavasati va Inuit na va Yupik

Nhwanyana wa le Arctic a nga tsakisiwi: wa lulamisiwa. U dyondza hi ku hatlisa ku tiyisela xirhami, munyama na ndlala. U fanele ku pfuna ndyangu-nkulu, hikuva laha, vumunhu a hi bya munhu hi yexe. I bya ntirho. Wansati u rhwala ndzhwalo wa ndyangu na wa ntlawa: swakudya, ndzilo, vana, madzovo, ku khathalela. A ku na munhu loyi a vulavulaka hi timfanelo. A ku na munhu loyi a vulavulaka hi ku tsana. Ntshikilelo wa mianakanyo wu kona, kambe a wu na vito. Madzolonga ya kona, kambe a ya na timbhoni.

Wansati wa swivandla swa sayense

U dyondzile, u na vutshila, u tolovele ku tikhoma. U fika tanihi mulavisisi, thekinixiyeni na dokodela. Hi ku hatlisa u kuma leswaku North Pole a yi tivi tidigiri. Laha, ku tiya ka mianakanyo ntsena hi kona ku hlayiwaka. Swiyimo swa vulawuri swa vavanuna swa n’wi fuma, naswona xikombiso xin’wana na xin’wana xa ku tsana xi tekiwa tanihi ku tsana. I ndhawu leyi ntamu wu nga eneriki eka yona: ku laveka ku tikhoma lokukulu swinene.

Wansati wa le Vupeladyambu «wa le handle»

U kurile a ntshunxekile, u fika a pfumela leswaku u nga hlula xirhami. Kambe ndhawu yi n’wi tshova: vusungu, tindhawu letitsongo, ku miyela loku nga heriki. Swivandla a hi mintlawa ya vanhu, i michini. Naswona wansati, endzeni ka muchini lowu endliweke hi vavanuna, u fanele ku lwa leswaku a nga nyamalali.

Riendzo ro ya emakumu ka misava

Muakelani wa mina, Antonio, loyi a vitaniwaka Nino, a a vulavula malembe hinkwawo hi North Cape, dyambu ra vusiku bya xixikarhi, tin’hweti leti nga riki na munyama. A ku ri norho lowu a wu hlayisa exikhwameni, ku fana ni nchumu lowu nga kotekiki. Mixo wun’wana wa Mudyaxihi, ndzi bize nsimbhi ya nyangwa wa yena kutani ndzi vula leswi ntsena: «Pakela bokisi ra wena ra swiambalo. Ndzi ta tlhela endzhaku ka awara. Hi ta tlhela endzhaku ka masiku ya 30.» U ndzi langutile a hlamarile, a tsakile. Nsati wa yena, a vilerile, u vutisile leswaku makungu ya hina i yihi. «Ku hlongorisa norho,» ndzi hlamurile.

Hi nghene emovheni. Vasati va hina va hi langutile onge hi penga. Kambe riendzo leri a ri ri ra ntiyiso. Nino a a tele hi swivutiso. «Hi ya kwihi? Ndzi fanele ku tisa mali yo tani hi kwihi?» «Wisa,» ndzi n’wi byele. «Hi ta fika endzhaku ka tiawara ta 54. Tikhilomitara ta 5000 ntsena. Hi le ka Range Rover leyintshwa. Tiphina hi riendzo.»

Endzhaku ka tikhilomitara ta 300 tin’wana na tin’wana a ndzi fanele ku yima: yena, loyi a ndzi kurisa hi malembe ya khume na mbirhi, a a ri na mfambo wa yena. Mina a ndzi ri na mati na swo nwa; yena a a ri na khofi na swilaveko swa miri. Naswona loko hi ri karhi hi ya emahlweni, hi kona a a vulavula ngopfu hi vutomi bya yena. Swilo leswi a ndzi nga ta swi tiva loko a ku nga ri ndlela yoleyo leyi nga heriki.

Vavanuna vambirhi va ri voxe emovheni va vulavula hi vavasati nkarhi hinkwawo. Yena a a tiva nsati wa yena ntsena. Ndzi hlekile. Ndzi n’wi tiyisile: «Na hina hi tano.»

U ndzi vutisile leswaku ndzi swi kotisa ku yini ku tshama ndzi ri na mianakanyo leyi tiyeke loko ndzi chayela tiawara ta 60. Ndzi n’wi byele hi Rhaxiya, loko ndzi ri na malembe ya 22 ndzi chayele tiawara ta 51 ndzi ya hlangana na wansati loyi a ndzi nga si tshama ndzi n’wi vona. «Mpfhuka a hi ndzilakano,» ndzi n’wi byele, «I swivangelo. A ndzi si tshama ndzi va na xin’we.»

Ku fika exikarhi ka ku basa

Hi nghene eNorway. Ndhawu yo etlela etlhelo ka ndlela. Hi ta siya movha kwalaho hi ya emahlweni hi xileyi.

Mukombandlela a a funengetiwile, a nga ri na ku nghena. Loko a hluvula swivoni swa yena, ndzi kume leswaku i wansati. Wansati wa le Norway, a miyerile, a kongomile, a titimela. Nino exikarhi ka xileyi, yena emahlweni, mina wa 190 cm endzhaku, ndzi ri wo hetelela.

A ka ha ri nhlikanhi. Wachi ya mina a yi kombisa nkarhi, kambe a yi ndzi byeli loko a ku ri vusiku kumbe mixo. A ku ri dyambu ra vusiku bya xixikarhi. A hi fikile eNorth Cape.

Nino u rilile. U ndzi khomile. Ndzi n’wi byele, ndzi hleka, «Tivonele… vanhu va nga ehleketa leswaku hi ma-gay.» Hi hlekile, kambe a hi ri emakumu ka misava.

Kutani ku fike xirhami: –52°C.

Ku nghena eArctic ya ntiyiso

Va hi yisile eka khonteyina ya nsimbi ku ya cinca swiambalo. Swiambalo leswi tikaka swinene, leswi tiyisiweke hi swilo swo olova, leswi pfariwaka hi tiziphi to rharhangana.

Ndzi hakelele mukombandlela. Nino u siyiwile eka igloo na vavanuna van’wana; mina ndzi siyiwile eka yin’wana na ndyangu: wanuna wa khale, exikarhi ka malembe ya 70 na 80, na vavasati vanharhu exikarhi ka malembe ya 30 na 50.

A ku ri misava leyi pfalekeke. Yo olova. Ya tihanyi.

Wanuna u tshamile etlhelo. Vavasati va hambete hi ntirho. Naswona xihambukelo a ku ri xitsunga lexi a xi ri timitara ta ntlhanu ku suka eka igloo: thyaka a ri gwitsa ri nga si fika ehansi. Murhundzu wa mina wo sungula wu hundzuke nyeleti ya xitshopana ya le Arctic. A ku ri N’walungu wu ndzi xewetela.

Wansati wa malembe ya le xikarhi, Magi, a a vulavula Xinghezi xitsongo. Leswin’wana a ku ri swikombiso, mahlo, mavoko. Ririmi ra xirhami.

Loko a ndzi nga tiyiseki leswaku ndzi tirhisa xiambalo ku yini, yena, handle ko ehleketa, u khumbe xirho xa mina xa le hansi a ndzi komba ziphi leyi tumbeleke. A ku nga ri na vubihi, a ku nga ri na tingana: a ku ri ntirho ntsena. Ku hanya.

Masiku manharhu endzeni ka igloo

Va tise swakudya. Nhlampfi leyi omisiweke hi musi, nhlampfi leyi tsakamaka, xivindzi xa nhlampfi ya cod, khwiri ra hlampfi-nkulu. Na tibolo ta nhlampfi ya shark. A ku nga ri na ku hlawula. A ku nga ri na ndlela yin’wana. A ku ri leswi ntumbuluko wu swi nyikaka.

Kutani ndzi nwile: swo nwa swo tshwuka. Ndzi ehleketile leswaku i vhinyo. A ku ri ngati ya hlampfi-nkulu leyi sefiweke, yi virisiwa, yi nandziseriwa. Ndzi yi nwile. Yi ndzi nyike ntamu lowu a ndzi nga si tshama ndzi wu twa. Ntamu wa le masungulweni. Ndzi ehleketile leswaku i cocaine. E-e. A ku ri N’walungu wu nghena emirini.

Vavasati va ndzi langutile. Wanuna wa khale u humile a ya hloteni. Ndzi wisile ndzi nwa ngati. Masiku manharhu handle ka riqingho, inthanete, khompyuta, handle ka Nino. Mina na vona ntsena.

A ku nga ri na vusiku. Ku vonakala ntsena, ndzilo, ayisi na ku hefemula.

Vavasati lavanharhu va etlele. Ndzi lavile ndhawu. Lontsongo eka vona u tlakuse voko ra yena a ndzi komba leswaku ndzi tshinela. Va hleke hi matimba. A ndzi nga twisisi. Va vule leswaku hi mina «Khisimusi» ya vona.

Ndlela yo vula leswaku a ndzi amukeriwile.

Ndzi ringete ku va nyika mali yo karhi ku vula ndza khensa. Va ala. A va lava ku khomiwa ntsena. Na marito ma nga ri mangani hi ririmi ra Calabria leswaku va titwa va ri ekusuhi.

Kwalaho ndzi twisisile nkoka wa tinyiko ta ntiyiso: leti nga xaviwiki kumbe ku xavisiwa.

Ku famba ka mukombandlela

Endzhaku ka masiku manharhu, mukombandlela u fikile. U vulavule na vavasati lavanharhu ku ringana awara. A ndzi ri ehandle. A ndzi nga twisisi leswi a va swi vula. A swi nga ri mhaka ya mina. A ku ri ririmi ra vona, misava ya vona, nawu wa vona.

Eka khonteyina, loko ndzi ri karhi ndzi hluvula, mukombandlela u nghenile. A lava ku tiva. A kongomile. Wa le N’walungu. U ndzi khome hi matimba. U ndzi tswontswile. Nhlonge ya yena a yi basa ku fana ni masi. Mahlo ya yena a ya ri ya wasi ku fana ni tilo ra Mhawuri.

U ndzi kombele leswaku ndzi n’wi teka ndzi famba na yena. A a ta endla xin’wana na xin’wana leswaku a huma emisaveni yoleyo.

Ndzi n’wi n’wayitele hi xichavo. A ndzi nga swi koti. A ndzi nga fanelanga.

Ndzi n’wi siyele xitshembiso xin’we ntsena: «Loko u lava nchumu, ndzi tsalele papila. Ndzi ta ku pfuna.» U ale hambi ku ri mali. A a ri wansati wo saseka, kambe a ri yexe. Vusungu lebyi nga voniwiki u ri ekule. Vusungu lebyi xirhami xi nga byi rivaleliki.

Ku tlhelela ekaya

Hi ye ku teka Nino. A a tsakile swinene. A a nga lavi ku tlhela. Kambe a ndzi ri na nhlangano na nsati wa yena.

U byele un’wana na un’wana hi masiku ya yena manharhu. Mina ndzi miyerile. A ndzi si tshama ndzi avelana nchumu na wanuna yoloye. Ni phepha ntsena.

Naswona hi ndlela yoleyo, loko Nino a tlhelela emisaveni ya yena, mina a ndzi se ndzi ri endleleni ya ku ya eka yin’wana. Ndhawu yin’wana. Ntlhangano wun’wana.

U amukelekile.

Marito yo hetelela

N’walungu a wu ku teki: wa ku cinca. Naswona a wu

ku tlherisi u ri lowu heleleke. Vavanuna va ta eNorth Pole va lava ku vonakala, ku miyela, swifaniso, minorho. Vavasati va tshama leswaku va hanya.

Vavanuna va hlamusela leswi va swi voneke. Vavasati va miyela hi leswi va swi hanyeke.

Vavanuna va tlhela. Vavasati va tshama. Va sala exirhamini, etindlwini ta gamboko, ekumiyeleni loku nga twiwiki. Va sala ku seketela mintlawa leyi nga va tlangeliki. Va sala ku sirhelela vana, vakhegula na vakhalabye, valuveri. Va sala va nga voniwi.

Ndzi tekile ntsundzuko wun’we ntsena kwalaho: wansati wo saseka, wo saseka swinene, kambe a ri yexe. Ku nga ri hi ndlela ya rirhandzu. Hi ndlela ya vumunhu. Hi ndlela ya khombo.

Ku anakanyisisa

N’walungu a wu dlayi miri. Wu dlaya vukona. Naswona leswi salaka i ku basa: ndhawu laha vavasati va hanyaka naswona va nyamalalaka hi nkarhi wun’we.

Hi swona leswi ndzi tsalaka. Hikuva tindhawu leti tlulaka mpimo a ti ti hlamuseli ntsheketo wa tona. Naswona lava ti tsemakanyaka a va swi koti ku tinyika ntsako wa ku miyela.

Ku nga ri mina. Ku nga ri mina. Tiko ra mina ri ndzi velekile, naswona misava hinkwayo leyin’wana yi ndzi amukela ku nga ri tanihi muendzi, kambe tanihi xirho xa ndyangu.

Ku suka eku baseni loku heleleke ka N’walungu, ndzi rhelele eku pfilunganeni loku heleleke ka United States.

UNITED STATES OF AMERICA

Ntirho lowu nga kotekiki

Ku tirhela khampani ya le Amerika malembe ya khume-nhungu swi ku nyika nchumu lowu ku nga riki na khampani yin’wana emisaveni leyi nga ku nyikaka wona: mfuwo wa ntirho, maendlelo, xikongomelo lexi xi nga erivaleni, na nxaxamelo wa mimpimanyeto leyi nga riki dyondzo ntsena—i maendlelo ya siku na siku. A va ku hlamuseli yona; va ku akela yona. Naswona va swi endla handle ko ku kombela mpfumelelo wa wena.

A ndzi ri ehofisini ya New York loko ndzi nyikiwa ntirho lowu a ndzi nga si tshama ndzi wu ehleketa. Ku nga ri ku tlakusiwa. Ku nga ri ku rhurhisiwa. Ndzingeto.

Nongonoko wa xihundla, lowu tumbuluxiweke ku tiyisisa xikombiso xa vuxaka bya vanhu endzeni ka United States. A va hlawulanga vafambisi, vativi va mianakanyo kumbe vadyondzisi. A va hlawule vanhu lava nga na ntokoto wa muxaka wo karhi wa vutomi bya ntiyiso. Naswona vito ra mina ri humelerile—hambileswi a ndzi ri eka vuxavisi malembe ya khume-nhungu. A va nga langutanga xikhundlha: a va languta mianakanyo.

Xikambelo a xi olova ku xi hlamusela naswona a xi tika swinene ku xi hetisa:

ku endzela swifundzha swa 50 swa Amerika hi lembe rin’we, ndzi hlawula madoroba hi ndzexe naswona ndzi tshama vhiki rin’we kumbe ku tlula eka rin’wana na rin’wana.

Mavhiki mambirhi yo hetelela a ma ta va holideyi ya ku sindzisiwa. A va ta hakela tihakelo hinkwato. A ndzi fanele ku hanya ntsena, ku languta, ku twisisa, na ku rhumela xiviko Musumbhunuku wun’wana na wun’wana. Xiviko xa vumunhu, lexi omeke, lexi kongomeke.

Ndzi sayinile kontiraka. Ndzi tivise ekaya. A va vutisanga nchumu. A va lava ku tiva ntsena loko swilo swa n’hweti swi fikile. A ndzi ri kusuhi ni ku langutana na lembe eAmerika. Vona, ku fana ni minkarhi hinkwayo, a va langutane na n’hweti leyi landzelaka.

Ku tiva leswaku hi hlayisekile, muholo wa mina a wu nghenisiwa hi ku kongoma eka akhawunti ya mina ya bangi eItaliya. A ku ri ndlela ya xichavo yo ndzi byela leswaku: «U nga endli vuphukuphuku. Hanya hi leswi u nga na swona. A hi voneni leswaku u mani hakunene.»

Endzhaku ka malembe ya khume na ntlhanu ntsena hi kona ndzi kumeke swiviko swa mina swa masungulo, nxopaxopo na swilo leswi a va swi hlengeletile hi mina. Buku leyi yi velekiwe kwalaho. Ndzi kume mpfumelelo wo yi kandziyisa, hi xipimelo xin’we: ku nga tshuki ndzi vula vito ra khampani leyi yi swi oderheke.

A swi na mhaka. Ntsheketo lowu a wu vulavuli hi tilogo. Wu vulavula hi wanuna etikweni leri nga kotekiki ku ri twisisa handle ka loko u ri hanya hi wexe.

Xana ndzi sungula eka ndhawu leyi nga ekule ngopfu?

Ku hlawula loku twalaka a ku ri ku sungula emakumu, ku nga ri exikarhi. Hikwalaho ka swivangelo swimbirhi swo olova:

1. A ndzi ha ku huma endzingetweni: mianakanyo leyi tiyeke, nyingiso lowukulu.

2. Hi ku sungula emakumu a ndzi ta kota ku lulamisa ndlela ndzi heta riendzo kahle.

A ndzi nga lavi ku sungula eBoston kumbe eChicago. A ndzi fanele ku sungula endzilakaneni. Endhawini leyi a yi ri Amerika ephepheni ntsena.

Ndzi hlawule Juneau, ntsindza wa Alaska. Wu hambanisiwile. Wu fikeleriwa hi xikepe kumbe hi xihahampfhuka ntsena. Doroba leri nga riki ra munhu. Ndhawu leyi faneleke ku sungula kona.

Tirhisa swipfuno kahle

Ndzi nga si famba, ndzi endle leswi Muamerika a swi xiximaka ku tlula hinkwaswo: ndzi tilulamisile tanihi xiphurofexinali, ku nga ri tanihi muendzi.

Ndzi fonele tikhampani tinharhu ta swihahampfhuka leti dumeke ngopfu, leti nga na tindlela to tala ngopfu endzeni ka tiko. Hi nkarhi lowu nga ri ehansi ka awara, ndzi xave buku ya maendzo ya swihahampfhuka ya 50 endzeni ka tiko hi ku hungutiwa ka 60%.

A ku na ndzilakano wa nkarhi. A ku na ndzilakano wa masiku. A ku na swipimelo. Xipimelo xin’we ntsena: ku ma tirhisa endzeni ka lembe.

Ndzi endle tano na tihotele, Uber Taxis na tikhampani to hirisa timovha, kutani ndzi lulamisa nongonoko lowu faneleke wa swiyenge, maendlelo, kambe ku nga ri nkarhi.

A ndzi lunghekile.

A ku ri ku humelela ka mina ko sungula ka ntiyiso. Xikombiso xo sungula xa leswaku a ndzi swi tiva ku famba. Amerika yi hakela lava endlaka, ku nga ri lava yimelaka.

Loko khampani yi vona ntirho lowu, yi endle leswi mfuwo wa Amerika wu swi endlaka minkarhi hinkwayo: yi kambele ku tshembeka.

Xana a ndzi swi kota ku fambisa lembe ra ku famba-famba loku nga heriki? Xana a ndzi swi kota ku langutana na swilo leswi nga languteriwangiki, mimpfhuka na swiphiqo swa xihatla? Xana a ndzi tiyimelela?

Hikwalaho ka sweswo, ndzi nga si famba, ndzi lulamise nchumu wun’wana wa nkoka:

Ndzi tiyisekile leswaku ndzi na ndzilakano wa xikweleti wa n’hweti wa tidola ta 100 000 kumbe ku tlula eka khadi ra mina ra xikweleti.

A yi nga ri ya ku tirhisiwa. A yi ri yo kombisa leswaku hi swi kota ku yi fambisa. Vaamerika va ehleketa hi ndlela leyi: loko u nga tiyimeleli, a wu na ntshunxeko. Naswona loko u nga ri na ntshunxeko, a wu koti ku kamberiwa.

Ku sukela hi nkarhi wolowo, nongonoko a wa ha ri ntirho lowu ndzi nyikiweke wona. A ku ri xirhumo.

SWESWI HI FAMBA HAKUNENE

Alaska i xiphemu xa United States hi jografi ntsena. I misava yin’wana.

I ndhawu laha vavasati va nyamalalaka handle ka mikondzo. Laha xivilelo xi nga tshuki xi fika laha xi yaka kona. Laha madoroba ma nga swihlala swa nhluvuko ntsena exikarhi ka tiko-nkulu ra nhova.

Juneau a ku ri xikambelo xa mina xo sungula: ntsindza lowu nga riki na tindlela leti wu hlanganisaka na tiko hinkwaro. Xiphemu xa Amerika lexi nga titwiki tanihi Amerika.

Laha ndzi sungule ku twisisa nchumu wun’wana: riendzo a ri nga ta va ra jografi. A ri ta va ra vumunhu.

XIPHEMU 1 (Vholumu I)

Alabama – Alaska – Arizona – Arkansas – California – Colorado – Connecticut – Delaware – Florida – Georgia

XIPHEMU 2 (Vholumu II)

Hawaii – Idaho – Illinois – Indiana – Iowa – Kansas – Kentucky – Louisiana – Maine – Maryland

XIPHEMU 3 (Vholumu III)

Massachusetts – Michigan – Minnesota – Mississippi – Missouri – Montana – Nebraska – Nevada – New Hampshire – New Jersey – New Mexico

XIPHEMU 4 (Vholumu IV)

New York – Washington

XIPHEMU 5 (Vholumu V)

North Carolina – North Dakota – Ohio – Oklahoma – Oregon – Pennsylvania – Rhode Island – South Carolina

XIPHEMU 6 (Vholumu VI)

South Dakota – Tennessee – Texas – Utah – Vermont – Virginia – West Virginia – Wisconsin – Wyoming

SOUTH DAKOTA

South Dakota i tiko ra moya, ra ayisi, ni ra mpfhuka. I yin’wana ya tindhawu leti ntumbuluko wu fumaka kona kutani vaaki va landza, hakanyingi va sala endzhaku. I xifundzha xa misava, xa ku fuya swifuwo, xa swiyenge swa Vaamerika va masungulo, xa swidorobana, xa swimitana leswi pfaleriweke, xa mavuxika lama tekaka nkarhi wo leha ngopfu, ni xa minkarhi leyinene leyi helaka hi ku hatlisa.

Laha wansati u hanya exikarhi ka:

– vuolo lebyikulu swinene – mintirho ya vanhu leyi nga ekule – maxelo lama tlulaka mpimo – mintirho ya ndyangu leyi tikaka – mintirho leyitsongo – swimitana swa masungulo leswi tshikileriweke – vusweti bya le makaya lebyi tumbeleke

South Dakota a hi yo biha. Yi tiyile hi ndlela ya tihanyi. Naswona eku tiyeni, vavasati va tekiwa tanihi nchumu lowu tolovelekeke.

Wansati wa Xitshamo xa Vaamerika va Masungulo va Lakota – malembe ya 38

hi vukhale

Pine Ridge i mbanga leyi pfulekeke. Vusweti lebyi tlulaka mpimo, ku pfumaleka ka mintirho, swikolo leswi tsaneke, ku tirhisa swidzidziharisi, ni mavabyi ya matimu lama nga horangiki.

Alana, wa malembe ya 38, manana wa vana va mune, i wa Rixaka ra Oglala Lakota. U tirha exikolweni lexitsongo. Siku ra yena i ku ringanisela exikarhi ka ndyangu, ntirho, vaaki, ni swihatla leswi nga heriki.

Mintirho yo tala ya vanhu a yi kona. Mpfuno wo tala a wu fiki. Vanhu vo tala va hanya ni ku vava ka khale ni nkarhi wa sweswi lowu nga tiyangiki.

Ku nga vi kona ka yena i ka matimu ni ka tipolitiki:

Mfumo wu akile xitshamo leswaku wu pfalela vanhu, ku nga ri ku va seketela.

Naswona wansati wa Lakota u rhwala ndzhwalo lowu a wu nga fanelanga ku va wa yena.

Wansati wa Vurimi wa le Vuxa – malembe ya 52

Exiphen’wini xa le vuxa xa xifundzha, ku na mapurasi lamakulu swinene. Maxelo lama nga languteriwiki, swifuwo, michini, ni tiakhawunti leti nga tshamiki ti ringana.

Julie u hanya naswona u tirha eka rin’wana ra mapurasi lawa. A nga «pfuni» nuna wa yena: u endla hafu ya ntirho, kumbe ku tlula.

– U fambisa swifuwo – U chayela tithirekitara – U hlayisa tiakhawunti – U swekela mindyangu leyikulu – U langutana ni swihatla swa maxelo – U langutana ni mavuxika lama titimelaka – U endla swilo swa gidi leswi nga tshamiki swi humelela eka tibuku ta timali

Ku nga vi kona ka yena i ka ndhavuko:

ntirho wa yena wa laveka kambe wu vitaniwa wu ri wa «le kaya». Swa le kaya, hayi nkata: i ntirho wa vurimi, wo tika naswona lowu nga yimiki.

Wansati wa Dorobana – malembe ya 44

Emadorobeni ya mpimo wa le xikarhi ya Midwest, vutomi byi vonaka byi rhurile, kambe i ku rhula loku dyaka munhu.

Karen u tshama eRapid City. U tirha tanihi muamukeri wa mali eka supamakete leyikulu. Muholo wa le hansi, tiawara leti cincekaka «hikwalaho ka swilaveko swa bindzu», swihakelo leswi tlakukaka, tindlela tin’wana titsongo.

Vutomi bya yena byi endliwe hi:

– ntirho lowu phindhaphindhaka – mpfhuka wo leha wo famba – ku pfumala swiendlo swa ndhavuko – vunghana byitsongo hikuva vanhu laha va hanya va ri voxe – ku twa minkarhi hinkwayo u khomiwile

Ku nga vi kona ka yena i ka ndhawu ni ka mintlhaveko:

a swi pfumaleki swilo swo endla, hinkwaswo leswin’wana swa pfumaleka.

Wansati Loyi a Teke ku ta Sungula Hi Vuntshwa – malembe ya 31

Vavasati vo tala va ta eSouth Dakota va lava ndhawu leyi nga durhangiki yo sungula hi vuntshwa. Hiri ya le hansi, mapatu lama rhuleke, vuxisi bya ku rhula.

Emma i un’wana wa vona. U huma eWest Coast, laha vutomi a byi durha ngopfu. A a ehleketa leswaku u ta sungula hi vuntshwa laha.

Kutani u kume ntiyiso: – a ku na vaaki – a ku na nseketelo – ntirho lowutsongo – vuolo lebyikulu – vuxika lebyi karhalisaka – mpfhuka eka hinkwaswo.

Ku nga vi kona ka yena i ka vuxaka:

u kumile ndhawu, kambe a nga kumanga vutomi.

Marito yo hetelela – South Dakota

South Dakota i tiko ra ku tiyisela. Naswona vavasati i vo sungula ku tiyisela ni vo hetelela ku tiviwa.

Eswitshamweni swa Vaamerika va masungulo, emapurasini, eswidorobaneni, vutomi bya yena i ku ringanisela handle ka mbhimbi wo n’wi khoma: goza rin’we leri hoxekeke ri nga n’wi lahlekisa hinkwaswo.

I xifundzha lexi tshembisaka vavasati xiave lexikulu swinene kutani xi va siya va ri voxe ku langutana na xona.

Ku anakanyisisa – South Dakota

Ku nga vi kona ka vavasati laha a ku humi eka ku lwisana ka vaaki loku kongomeke. Ku huma eka ku hlanganisiwa ka swilo swinharhu:

– xifundzha lexikulu lexi hambanisaka vanhu – matimu yo tika lama nga tlhantlhiwangiki – mintirho leyi tiyeke leyi tekiwaka tanihi leyi tolovelekeke

Vavasati a va voniwi hikuva mintlhontlho ya vona yi tekiwa tanihi leyi «tolovelekeke». Naswona hi wona xiphiqo lexi.

Ndzima leyi yi hlamusela mhaka yin’we: South Dakota a hi ndhawu laha vavasati va nga tirhiki. I ndhawu laha vavasati va tirhaka ku tlula un’wana na un’wana naswona va tiviwaka ku hunguta hinkwavo.

TENNESSEE

Tennessee i xifundzha xa vuyimbeleri, xa ritshuri, xa tintshava, xa Bible Belt, xa masimu, xa madoroba lama lwaka ku va ma manguva lawa, ni xa makaya lama nga tshamiki ma lava ku cinca. I ndhawu laha vavasati va hanyaka va khomiwile exikarhi ka matimba mambirhi lama lwisanaka: ku susumeta ka manguva lawa (Nashville, Memphis) ni rirhangu ra mikhuva ya khale (hinkwaswo leswin’wana).

Madoroba ma kula. Swiphemu swa le handle ka madoroba swi tshama swi yimile. Vukhongeri byi nghena etipolitikini, naswona tipolitiki ti nghena evuton’wini bya munhu hi yexe. Naswona vavasati va tikuma va khomiwile exikarhi ka milawu ya khale, miholo ya le hansi, mintirho ya vanhu leyi pfumalekaka, ni swimitana leswi lavaka swo tala handle ko nyika nchumu hi ku tlherisela.

I tiko ro saseka ku ri endzela, kambe ro tika ku hanya eka rona.

Wansati wa Nashville – malembe ya 29

Nashville i ntsindza wa vuyimbeleri bya country, kambe i ntsindza wa vuxisi na wona. Magidi ya vantshwa ma fika ku ta «humelela swinene», kutani ma hetelela ma ri emintirhweni ya miholo ya le hansi, evuton’wini bya vusiku byo tika, ni le ka tishifiti leti nga heriki.

Jessica u tirha tanihi muphakeri eka bar laha vayimbeleri lava ha sungulaka va yimbelelaka vusiku byin’wana na byin’wana. U tirha tishifiti leti hundzaka vusiku bya xikarhi, u hefemula musi, u n’wayitela vaxavi lava vulavulaka ngopfu, kutani a tlhelela ekaya a karhele.

Doroba ri vulavula hi vuyimbeleri. Yena u vulavula hi hiri.

Ku nga vi kona ka yena i ka ikhonomi ni ka ndhavuko:

u xiphemu xa sisiteme leyi hlakulelaka norho, kambe a nga fikeleli norho.

Wansati wa Muafrika-Muamerika wa Memphis – malembe ya 43

hi vukhale

Memphis i doroba leri nga na moya lowukulu swinene: blues, soul, matimu ya vanhu va ntima. Kambe i rin’wana ra madoroba yo sweta ngopfu ni lama nga ni ku nga ringani lokukulu eAmerika.

Aisha u tirha exikolweni xa le hansi endhawini yo tika. Mindyangu yo tala yi hanya emakumu, naswona vana vo tala va fika na timbanga leti dyondzo yi nga koteki ku ti horisa yi ri yoxe.

U khoma hinkwaswo: – timhaka ta tlilasi – mindyangu leyi nga riki kona – ku pfumaleka ka mali – ndhawu leyi rharhanganeke – vutihlamuleri hinkwabyo.

Ku nga vi kona ka yena i ka vaaki ni ka rixaka:

u le xikarhi ka vaaki, kambe Mfumo wu n’wi teka ntsena tanihi xiphemu xa muchini wa xikolo.

Wansati wa le Makaya – malembe ya 50

Ehandle ka Nashville na Memphis ku na Tennessee yo tika ku tlula: swimitana swo sweta, tindlu leti hangalakeke, swivhengele leswi pfulekaka swi pfala, ntirho wa miri, ni tikereke tanihi swiyenge swoswi ntsena leswi nga kona.

Brenda u tshama edorobaneni ra le dzongeni ka Appalachia. U kulele kwalaho, u na vana vambirhi lava kuleke, ni nuna loyi a tirhaka hi minkarhi yin’wana.

U khathalela hinkwaswo: – yindlu – vatswari lava dyuhaleke – mintirho ya le handle – ku lunghisa swilo – tishifiti ta minkarhi yin’wana exivhengeleni.

Ku nga vi kona ka yena i ka ndhawu:

u hanya ehandle ka mepe wa minkarhi leyinene. A nga na tindlela tin’wana. A nga na ndhawu yo hefemula.

Wansati loyi a Khomiweke eka Vutshunguri bya Xiviri – malembe ya 37

hi vukhale

Tennessee yi na yin’wana ya tisisiteme to biha swinene ta rihanyo eka lava nga riki na inshorense. Swihakelo leswi nga fikelelekiki, nseketelo lowutsongo, ni swibedlhele swo tala swa xiviri.

Michelle u tirha tanihi mupfuni ekliniki. Siku rin’wana na rin’wana, u vona vavabyi lava nga kotiki ku hakela, vanhu lava hlwerisaka vutshunguri, ni vamanana lava fikaka va hlwerile.

Kambe na yena u le xikarhi: u na inshorense leyitsongo, muholo lowu nga eneliki, swikweleti swa yena swa vutshunguri.

Ku nga vi kona ka yena i ka vutshunguri:

u tirha eku khathaleleni kambe a nga koti ku hakela vutshunguri.

Marito yo hetelela – Tennessee

Tennessee i xifundzha lexi cincaka ehenhla, kambe xi tshama xi tiyile endzeni.

Madoroba lamakulu ma sindzisa mahanyelo lamantshwa, tindhawu ta le makaya ti sindzisa mikhuva ya khale. Exikarhi, vavasati va khoma hinkwaswo swi tshama swi ri swin’we:

– mindyangu leyi tsaneke – ikhonomi leyi nga tiyangiki – dyondzo leyi tsaneke – vutshunguri lebyi nga fikelelekiki – vukhongeri lebyi avanyisaka – miholo leyi nga eneliki

U kona hinkwako, kambe a tiviwi hi munhu.

Ku anakanyisisa – Tennessee

Ku nga vi kona ka vavasati laha ku huma eka ndzhwalo wumbirhi: ndzhwalo wa matimu ni ndzhwalo wa vukhongeri.

Vavasati va hanya exikarhi ka mintirho ya khale ni swiphiqo swa manguva lawa, handle ka nsirhelelo kumbe tindlela to balekela.

I tiko laha ku tiyisela ka vavasati ku tekiwaka tanihi nchumu lowu tolovelekeke, onge i swa ntumbuluko, swa laveka, swa erivaleni. A swi tano.

Ndzima leyi yi paluxa leswi vo tala va papalataka ku swi vula: matimba ya wansati a hi xivangelo xo ka u nga n’wi nyiki leswi a swi faneleke.

TEXAS

Texas yi kulu hi tindlela hinkwato: xifundzha, mali, vukhongeri, ku tikukumuxa, ku tiphikisa. I xin’wana xa swifundzhankulu leswi fuweke ngopfu naswona hi nkarhi wun’we xin’wana xa leswi nga ni ku nga ringani lokukulu. Matimba ya ikhonomi lama nga ni mianakanyo ya tipolitiki leyi languteke endzhaku. Ndhawu laha vavasati va faneleke ku hanya exikarhi ka:

– milawu leyi tikaka – mintirho ya ndyangu leyi tiyeke – madoroba lama nga fambisekiki – swiphemu swa le handle ka madoroba leswi nga heriki – vusweti bya le makaya lebyi tumbeleke – swimitana swa vafambi leswi lavekaka kambe leswi honisiwaka – swihakelo leswi tlakukaka – nsirhelelo lowu pfumalekaka

Texas ya ku hlamarisa loko u yi languta u ri ehandle. A yi ku hlamarisi loko u hanya eka yona u ri endzeni.

Wansati wa Latina wa Houston – malembe ya 33

Houston i rin’wana ra madoroba ya Amerika lama nga ni ku hambana lokukulu ka vanhu. Kambe i rin’wana ra lama tikaka ngopfu eka lava nga ehansi. Maribel u huma eEl Salvador. U tirha exivandleni xo khathalela vakhalabye. Tishifiti ta karhalisa, nseketelo i wutsongo, naswona thrafiki yi dya tiawara ta vutomi bya wena siku rin’wana na rin’wana.

Houston i rikulu swinene: mpfhuka lowukulu, tibazi leti nga tshembekiki, maxelo lama tlulaka mpimo. Ku famba laha i ntirho.

Maribel u rhumela mali eka ndyangu wa yena, u kurisa vana va yena, u tiyisela hinkwaswo.

Ku nga vi kona ka yena i ka ikhonomi ni ka doroba:

doroba ri n’wi tirhisa kambe a ri n’wi sirheleli.

Wansati wo Basa wa Masimu ya Oyili – malembe ya 41

Madoroba ya oyili ma vonaka ma fuwile ntsena. Endzhaku ka wona ku na tishifiti leti onhaka, makhombo, swidzidziharisi, ni mindyangu leyi tsaneke.

Amy u tshama eOdessa. Nuna wa yena u tirha eka swikhwari swa oyili, u nyamalala mavhiki, kutani a tlhela a onhakile kumbe a hlundzukile.

U endla hinkwaswo: – vana – yindlu – tibilu – swihatla – ndyangu lowukulu – mpfilumpfilu – ku tshikileleka loku nga heriki.

Rifuwo ra oyili a ri tshami ri fika emavokweni ya yena.

Ku nga vi kona ka yena i ka swa vumaki:

Texas yi tlangela oyili, kambe a yi tlangeli lava rhwalaka ndzhwalo wa yona wa vumunhu.

Wansati Loyi a Nga Riki na Nsirhelelo wa Rihanyo – malembe ya 35

hi vukhale

Texas yi na milawu leyi tiyeke swinene malunghana ni vutshunguri bya vavasati. Ku fikelela swa tika, swihakelo swa tlakuka, naswona mintirho i yitsongo. Eka vavasati vo tala, ndlela ntsena i ku tirhisa leswi u nga na swona.

Chelsea, wa malembe ya 35, u tshama eLubbock. U na ntirho wa matsalwa ehofisini, kambe inshorense ya yena i yitsongo, naswona ku endzela dokodela hinkwako loku nga ni nkoka ku hundzuka xikweleti.

U na ku vava loku nga heriki loku a ku honisaka. U na swikambelo leswi a nga swi hlwerisa malembe. U chava bilu ku tlula vuvabyi.

Ku nga vi kona ka yena i ka rihanyo ni ka tipolitiki hi nkarhi wun’we:

Mfumo wu lawula miri wa yena kambe a wu wu tshunguri.

Wansati Loyi a Rhurheleke Handle ka Matsalwa – malembe ya 28

hi vukhale

Carolina u tshama eSan Antonio. U tirha hi ku basisa tihofisi ni tindlu. Mali ya xinkwama. Minkarhi hinkwayo mali ya xinkwama.

Ku chava a ku heli: ka maphorisa, ka swa vafambi, ka vathori lava tirhisaka vanhu hi vukanganyisi, ka vaakelani lava avanyisaka.

U na vuswikoti, matimba, vutlhari, kambe a nga na timfanelo. Eka mfumo a nga kona. Eka doroba wa laveka swinene.

Ku nga vi kona ka yena i ka nawu:

eTexas wansati loyi a rhurheleke u fambisa swiyenge hinkwaswo, kambe a ku na munhu loyi a n’wi tivaka.

Marito yo hetelela – Texas

Texas yi kulu naswona ya tiphikisa: yi fuwile naswona yi sweta, ya manguva lawa, naswona yi sale endzhaku, yi na matimba, naswona yi na tihanyi.

Vavasati va khoma xiphemu lexi tsaneke xa xifundzha: – madoroba lama nga fambisekiki – swiphemu swa le handle ka madoroba leswi andlalekaka handle ka makumu – swikhwari swa oyili – swikolo swo sweta – tindlu leti teleke ngopfu – miholo ya le hansi – milawu leyi sivelaka.

U kona hinkwako, kambe u tekiwa tanihi loyi a nga lahliwaka.

Ku anakanyisisa – Texas

Ku nga vi kona ka vavasati laha ku huma eka ku hlangana ka matimba manharhu lamakulu swinene: ikhonomi, ndhavuko, tipolitiki.

Texas i ndhawu laha vavasati va faneleke ku tiya hi ku tiyimisela ka vona. Laha ntshunxeko wu tshembisiwaka vavanuna kutani ku tiyisela ku lombiwa eka vavasati.

I xifundzha lexi lavaka vavasati tanihi tiphuphu, kambe xi va khoma tanihi swipfuno leswi nga siviwaka.

Texas a yi suli vavasati: ya va mita.

UTAH

Utah i xihlawuhlawu. Vanhu va yi vona tanihi xifundzha lexi heleleke: mindyangu leyikulu, madoroba lama rhuleke, tintshava to hlamarisa, ku hlela hinkwako. Endzhaku ka xivumbeko lexi ku na ntshikilelo lowukulu wa vaaki, ngopfu-ngopfu eka vavasati. Ku va kona lokukulu ka Kereke ya Vamormon ku tumbuluxa mintirho leyi tiyeke, swilaveko leswi kongomeke, xikombiso xa wansati lexi faneleke ku va:

– manana – nsati – mudyondzisi – a tshama a n’wayitela – a tshama a ri kona – a nga tshami a lwisana

Naswona hambi lava nga riki xiphemu xa vukhongeri lebyi va hanya ehansi ka ndzhuti wolowo.

Utah ya sirheleleka, ina. Kambe a yi ntshunxekanga ku fana ni leswi yi vonakaka swona.

Wansati wa Mumormon Ehansi ka Ntshikilelo – malembe ya 31

Emily u kulele exitlhaveni xa Vamormon xa mikhuva ya khale. U tekiwile hi malembe ya 22, u velekile vana vanharhu a nga si fika eka malembe ya makume manharhu. Vutomi bya yena byi fumiwa hi milawu leyi kongomeke: ku tirhela, ndyangu, ku tshembeka, ku hlela, ku rhula.

Ehandle, a nga na xisandzu. Endzeni, u karhele.

A nga koti ku vilela, a nga koti ku kombela mpfuno, a nga koti ku vula leswaku u karhele. Hikuva «a wu fanelanga ku karhala.»

Ku nga vi kona ka yena i ka moya ni ka ndhavuko:

vumunhu bya yena bya le ndzeni a byi languteriwi hi sisiteme, ku languteriwa xiave ntsena.

Wansati Loyi a Nga Riki wa Vukhongeri Loyi a Hanyaka a Lwisana na

Ndlela ya Vanyingi – Malembe ya 39 Sandra a hi Mumormon. U tirha eka vuxavisi (marketing). U na n’wana wa nhwanyana, u dlayile vukati, naswona u hanya hi milawu ya yena. EUtah, sweswo swa ringana leswaku a tekiwa tanihi «loyi a hambaneke». Vuxaka bya vaaki bya tika. Mindyangu ya mikhuva ya khale a yi n’wi katsi, vunghana byo tala i bya le henhla ntsena, naswona tindhawu ta ntirho ti tele hi ku avanyisa.

Ku nga vi kona ka yena i ka vaaki:

ku va ehandle ka bokisi swi vula ku va ehandle ka xirhendzevutana.

Wansati wa Latina loyi a Rhurheleke – malembe ya 34

Utah yi na vaaki vo tala swinene va Latino, lava hakanyingi va nga voniwiki. Ana u tirha efekitarini yo paka swakudya. Tishifiti ta tiawara ta khume na mbirhi, tindhawu leti titimelaka, mavoko lama ganyaka, miholo ya le hansi.

Vaaki va laha va na mahanyelo lamanene, ina, kambe va le kule. Ku nghenisiwa i kutsongo. Mintirho ya vanhu i yitsongo. Swihakelo swa tindlu swi tlakuka lembe rin’wana na rin’wana.

Ana u hanyela ku tirha naswona u rhumela mali eka ndyangu wa yena. Ku hava nchumu wun’wana.

Ku nga vi kona ka yena i ka ikhonomi ni ka ndhavuko:

u xiphemu xa muchini wa xifundzha, kambe xifundzha a xi n’wi tivi.

Wansati wa Swimitana swa Tintshava – malembe ya 50

Etindhawini ta tintshava ta Utah, vutomi byi saseka ku byi languta, kambe byi tika swinene ku byi hanya.

Karen u tshama edorobaneni ra vanhu va 2000. U tirha exikolweni naswona u famba timayili hikwalaho ka hinkwaswo: dokodela, supamakete, khemisi.

Vaaki va pfalekile. Vuolo a byi heli. Mavuxika ma lehile, ma titimela, naswona ma miyerile.

Ku nga vi kona ka yena i ka ndhawu:

ndhawu i yikulu swinene, kambe vutomi bya yena i kamara leyitsongo leyi nga riki na tindlela to huma.

Marito yo hetelela – Utah

Utah i xifundzha lexi akeke xifaniso lexi nga riki na xisandzu: ndyangu, ku hlela, ku tiya.

Hinkwaswo i ntiyiso. Kambe endzhaku ka xifaniso ku na vavasati lava khomaka tisisiteme leti tiyeke, handle ka mfanelo yo tsana, yo hlawula, kumbe yo hefemula.

Utah yi sirhelela xivumbeko, ku nga ri munhu.

Ku anakanyisisa – Utah

Ku nga vi kona ka vavasati eUtah a ku velekiwi hi ku lwisana. Ku huma eka vulawuri byo olova, lebyi ku byelaka leswi u faneleke ku va swona hi ku n’wayitela.

Laha, wansati u fanele ku hetiseka. Ku nga ri ku ntshunxeka. Ku hetiseka.

Ndzima leyi yi swi paluxa: ndhawu yi nga sirheleleka, yi basa, yi hlelekile, kambe yi ha ku tekela moya.

Utah a yi xupuli vavasati. Ya va kongomisa. Naswona ku kongomisa, loko u nga koti ku hlawula, i ndlela yin’wana ntsena yo sula.

VERMONT

Vermont yi na swihlahla, tindlu ta mapulanga, gamboko leri nga heriki, swintshabyana leswi miyeleke, swidorobana laha un’wana na un’wana a tivaka un’wana na un’wana. I xifundzha xa nhluvuko, lexi rhuleke, lexi sirhelelekeke. Kambe xi tshama xi ri xoxe, xi durha, xa tika ku fikeleriwa, naswona xi tiyile eku fambeni ka xona loku nonokaka.

Wansati u seketela swiyimo swinharhu leswi hambaneke. – vuolo bya ndhawu – swihakelo swa vutomi leswi nga fikelelekiki – ku pfumaleka ka mintirho ya ntiyiso ya vanhu

I xifundzha lexi tixavisaka tanihi lexi «rhuleke», kambe ku rhula hakanyingi i vuyelo ntsena bya ku pfumaleka ka tindlela tin’wana.

Laha, wansati a nga nyamalali hikuva un’wana a n’wi sula. U nyamalala hikuva a ku na munhu loyi a n’wi fikelelaka.

Wansati Loyi a Hanyaka a ri Yexe eTintshaveni – malembe ya 47

hi vukhale

Claire u tshama endlwini leyi nga exintshabyeni ekusuhi na Montpelier. A hi vuolo bya rirhandzu. I vuolo bya ntiyiso.

Vuxika: gamboko, munyama, mapatu ya ayisi. Ximumu: mpfhuka, a ku na munhu ekusuhi, a ku na mpfuno hi ku hatlisa.

U endla hinkwaswo hi yexe: – tihunyi – movha – ku xava loku hleriweke – ku lunghisa swilo – swihatla.

Swi twala ku fana ni ntshunxeko. I ku hanya ka siku na siku.

Ku nga vi kona ka yena i ka ndhawu:

misava yi le kule ngopfu.

Wansati Loyi a Tirhaka eTikhophorethivhini ta Laha Kaya – 35

Malembe Vermont yi rhandza mianakanyo ya «ku tiyisela ka nkarhi wo leha». Tikhophorethivhi, tindlela titsongo ta nhundzu, swilo swa laha kaya.

Endzhaku ka xifaniso xexo ku na ntirho lowu hakeriwaka switsongo.

Emily u tirhela khophorethivhi ya vurimi. I ntirho wo tika, wa ximumu, ni miholo leyitsongo. Swihakelo swa vutomi swi tlakukile swinene: hiri, swakudya, ni phetirolo.

Ntsheketo wu vula leswaku «Vermont i xikombiso». Eka yena, Vermont i ku ringanisela loku tsaneke loku nga wa n’hweti yin’wana na yin’wana.

Ku nga vi kona ka yena i ka ikhonomi:

xifaniso xa rirhandzu xi sula matshalatshala ya yena ya ntiyiso.

Wansati Loyi a Wundlaka Ndyangu a Ri na Zero

ya Mpfuno – Malembe ya 39 Sarah u tshama eBurlington. Vana vambirhi, ntirho ebindzwini lerintsongo, ni nuna wa khale loyi a nga kona hi minkarhi yin’wana.

Vermont i ya nhluvuko, ina, kambe mintirho ya vanhu yi nonoka, yi pfumaleka, naswona yi le kule. Swikolo swa karhateka, vutshunguri bya durha, naswona mpfuno wa timali i wutsongo.

Siku rin’wana na rin’wana ku na nyimpi leyi miyeleke: ku hlela hinkwaswo u ri wexe, ku tsemakanya xifundzha lexikulu, ku langutana ni swihatla handle ka mbhimbi wo ku khoma.

Ku nga vi kona ka yena i ka swiyenge swa mfumo:

Mfumo wu vulavula ngopfu hi nseketelo kambe wu nyika switsongo.

Wansati Loyi a Balekaka Doroba a Tixisa

Leswaku U Sungula Hi Vuntshwa – Malembe ya 31 Vo tala va ta eVermont va lava ku rhula. Tindlu leti rhuleke, ntumbuluko, ni vutomi lebyi fambaka hi ku nonoka.

Olivia u huma eBoston. A a ehleketa leswaku u ta kuma ku ringanisela. U kume swihakelo leswi tlakukaka swinene, vuolo, ni minkarhi yitsongo ya ntirho. Xivono xa ndhawu xa hlamarisa. Kambe loko u lava vaaki, ku hanya, minkarhi leyinene, a ku na nchumu laha.

Ku nga vi kona ka yena i ka ku nghenelela:

Vermont ya amukela kambe a yi pfuleki.

Marito yo hetelela – Vermont

Vermont i ku miyela, moya lowu baseke, ku anakanya. Kambe i mpfhuka, swihakelo leswi nga fikelelekiki, vuolo bya mintlhaveko na yona.

Vavasati va hanya eswiphandzeni swa xifundzha lexi tirhaka ntsena eka lava se va nga na swo tala:

– mali – ku tiya – vuxaka – rihanyo

Eka lava nga riki na swona hinkwaswo, vutomi laha byi hundzuka ndlela ya vuolo leyi tlhandlukaka.

Ku anakanyisisa – Vermont

Ku nga vi kona ka vavasati eVermont a ku voniwi hi ku olova ku fana ni le ka swifundzhankulu leswi tikaka ku tlula. Ku olovile ku tlula. Ku sasekile ku tlula. Ku tumbele ku tlula.

Ku huma eka swilo swinharhu:

– ntsheketo wa ku olova, lowu sulaka ku karhala – nxavo wa ku rhula, lowu ku nga riki un’wana na un’wana loyi a nga wu kotaka – mpfhuka wa mintlhaveko, lowu hambanisaka lava pfumalaka

Ndzima leyi yi swi vula handle ko tumbeta: ntumbuluko a hi nsirhelelo lowu eneleke. Naswona ku miyela a hi minkarhi hinkwayo ku rhula. Minkarhi yin’wana i ku pfumaleka ka ku yingisela ntsena.

VIRGINIA

Virginia i xifundzha lexi hanyaka eka swiyimo swimbirhi: – xiyimo xa swiyenge swa mfumo (Washington DC yi le kusuhi swinene) – xiyimo xa le makaya (Appalachia ni tindhawu leti pfumalaka)

I mpandzu wa matimu ya Amerika, kambe i yin’wana ya tindhawu laha ku nga ringani ka manguva lawa ku voniwaka ngopfu: masocha hinkwako, vulawuri bya matsalwa, rifuwo leri hlengeletiweke eN’walungu, vusweti eDzonga-Vupeladyambu, madoroba ya tiyunivhesiti lama hanyaka, ni swiphemu swa le handle ka madoroba leswi yimeke.

Wansati laha u langutana ni swiyenge swinharhu:

– ndzhwalo wa swiyenge swa mfumo – ndzhwalo wa mikhuva ya khale – ndzhwalo wa ku hambana ka tindhawu

U kona hi ndlela ya nkoka eka xiphemu xin’wana na xin’wana xa xifundzha, kambe u mitiwa hi xiave lexi ndhawu yin’wana na yin’wana yi n’wi lombaka xona.

Wansati wo Fuwa wa le N’walungu – malembe ya 34

N’walungu wa Virginia i kaya ra vatirhi va Washington: vatirhela-mfumo, vaxopaxopi, vatirhi va hulumendhe ya le henhla, ni vakontiraka.

Elena u tirhela khampani leyi hlanganeke na hulumendhe. Muholo lowunene, minkarhi yo kula entirhweni, vutomi lebyi nga kotekiki.

Swihakelo swa vutomi swi tlakukile swinene: hiri leyi nga lawulekiki, thrafiki leyi dyaka tiawara, ni nongonoko wa ntirho lowu hetaka matimba.

Wansati laha a nga swetanga. U karhele.

Ku nga vi kona ka yena i ka ntirho:

un’wana na un’wana wa n’wi lava leswaku swiyenge swi ya emahlweni swi tirha, kambe a ku na munhu loyi a n’wi sirhelelaka eka ku karhala loku heleleke.

Wansati wa Muafrika-Muamerika wa Richmond – malembe ya 39

hi vukhale

Richmond i doroba leri ha hanyaka ni nenge wun’we ematin’wini ya rona: ku hambanisiwa ka tinxaka, milayini leyi nga voniwiki leyi avaka tindhawu, swikolo leswi karhatekaka, ku nga ringani lokukulu.

Amina u tirha tanihi muongori exibedlhele. Tishifiti to tika, vavabyi vo tika, ndhawu leyi tikaka. Siku rin’wana na rin’wana i ku tsutsuma.

Richmond i doroba leri pfukaka hi vuntshwa, kambe ku pfuka hi vuntshwa ku tshama ku sungula etindhawini ta vanhu vo basa.

Ku nga vi kona ka yena i ka rixaka ni ka vaaki:

u phuphu ra sisiteme kambe u tshama ehansi ka nxaxamelo wa leswi rhangisiwaka.

Wansati wa le Makaya wa Appalachia – malembe ya 50

Ehandle ka madoroba, Virginia ya cinca hi ku helela. Mapatu lama nga riki na nchumu, tintshava, tindlu leti hangalakeke, vusweti lebyi dzimeke timitsu.

Linda u tshama ekusuhi na Wise County. U tirha exivhengeleni, u khathalela manana wa yena loyi a vabyaka, naswona u fambisa yindlu. A ku na vutshunguri ekusuhi, a ku na swifambo swa mfumo, naswona a ku na ikhonomi.

Vutomi bya yena byi seketela hinkwabyo emakatleni ya yena. Vaaki i vatsongo, kambe a va tiyanga ku ringana ku seketela un’wana na un’wana.

Ku nga vi kona ka yena i ka ndhawu ni ka xivumbeko:

u hanya laha Mfumo wu nga koteki ku fika kona.

Wansati wa Charlottesville – malembe ya 28

Charlottesville i doroba ra yunivhesiti, ra vantshwa, ra vutlhari, ra nhluvuko. Ri hetisekile ephepheni.

Hi ntiyiso, e-e.

Maya u tirha ekhefi ekusuhi na khempasi. Hiri ya le henhla, miholo ya le hansi, vutomi bya swichudeni lebyi pfilunganeke, ku tiya ka zero.

Laha ndhavuko wu fuwile, kambe vutomi a byi fuwanga.

Ku nga vi kona ka yena i ka ikhonomi ni ka ndhavuko:

u xiphemu xa doroba, kambe a hi xiphemu xa ku hanya kahle ka rona.

Marito yo hetelela – Virginia

Virginia i nhlanganelo wa swiphemu swa vumunhu leswi nga hlanganiki. Rifuwo leri tlulaka mpimo ehenhla, vusweti lebyi tlulaka mpimo ehansi. Madoroba ya manguva lawa hi tlhelo rin’we, Appalachia leyi rivaleriweke hi tlhelo lerin’wana.

Vavasati va hanya eka xiphemu xin’wana na xin’wana xa xifaniso lexi, kambe a ku na munhu loyi a va tekaka hakunene tanihi vatlangi lavakulu.

U famba loko a laveka, u yima loko swi pfuna Mfumo, naswona u tshama a pfuna.

Ku anakanyisisa – Virginia

Ku nga vi kona ka vavasati laha ku huma eka ku avana ka le ndzeni: xifundzha lexi avaneke, matimu yo tika, ikhonomi leyi nga ringaniki.

Vavasati i xinamatisi lexi khomaka hinkwaswo leswi swi ri swin’we, kambe xifundzha xi va teka tanihi xiphemu xa xivono xa ndhawu, ku nga ri tanihi vasusumeti va vaaki.

Ndzima leyi yi swi veka erivaleni: Virginia ya kula, kambe a yi kuleli un’wana na un’wana. Naswona lava salaka endzhaku hakanyingi i vavasati lava seketelaka, lava khathalelaka, ni lava sirhelelaka, kasi a ku na munhu loyi a va sirhelelaka.

WASHINGTON

Washington a hi xifundzha: i njhini leyi tifihleke yi ri xivono xa ndhawu lexi heleleke. Lava yi languteke va ri ehandle va vona ku hlaza, swihlahla, mati, Seattle ni xivono xa yona xa swakwatsi swo leha lexi sasekaka eswifanisweni. Lava yi hanyaka va ri endzeni va swi tiva leswaku laha, matimba a ma tivisiwi: ma tirhisiwa.

I yin’wana ya tindhawu titsongo eAmerika laha matimba ma nga humiki etipolitikini, kambe ma huma eka thekinoloji, ku hlanganisa mintirho, mali ya vuvekisi, vulavisisi bya sayense, ni swiakiwa swa nseketelo. Amazon, Microsoft, Boeing, mabuta ya Pacific, tiyunivhesiti, thekinoloji ya vutomi, vutlhari bya muchini (AI), mabindzu ya misava hinkwayo. West Coast a yi lori laha: yi endla laha.

Washington i xifundzha laha:

– aligoritimi yi teka swiboho swo tala ku tlula meyara – laboratori yi fambisa mali yo tala ku tlula xifundzha hinkwaxo – buta ri nga yimisa tiko – startup yi nga cinca vumundzuku – mulavisisi a nga hlohlotela makete wa misava hinkwayo – mufambisi a nga cinca ku famba ka vatirhi ematikweni ya khume

I matimba. Lawa ma nga humeleliki eka TV. Lawa ma nga endliki huwa. Lawa ma akaka ni ku hahlula hi ku miyela.

Eka xiyimo lexi, vavasati a hi vanhu va le tlhelo ntsena. I swiphemu swa xikarhi swa muchini, i mianakanyo, i maqhinga, i mintirho, i vulawuri lebyi tengeke. Naswona va hakela nxavo wa le henhla: vuolo, ku karhala loku heleleke, ntshikilelo lowu nga heriki, mintirho leyi ku mitaka, vutomi bya munhu hi yexe lebyi wisaka kasi misava yi phokotela mbuyelo. Washington a yi va rivaleli lava tsaneke. A yi va rindzi lava nonokaka. A yi va sirheleli lava wisaka.

Lava nga ehenhla va swi tiva ku tlula un’wana na un’wana. Un’wana na un’wana loyi a voneke matimba ekusuhi—naswona laha rito ra wena ri nghena hi ku tiendlekela—hi ku hatlisa u tiva ku hambana exikarhi ka ku vonaka ni ku hlohlotela.

Hikuva matimba ya ntiyiso a hi xitlangu xa xiteji. I vutihlamuleri, khombo, ku tikhoma, ni ku pfumala ndhawu ya xihoxo.

Leyi i Washington: laboratori ya ntshikilelo wa le henhla ya matimba ya vavasati, laha vavasati lava lawulaka hakunene va nga riki na nkarhi wo vulavula hi swona. Va fanele ku ma fambisa.

Naswona ndzima leyi i xifaniso xa vona. Vutshila bya makume mambirhi ni mbirhi byo kombisa leswi swi vulaka swona ku va ehenhla ka xifundzha lexi nga nyikiki ku wisa.

XITIVISO XA VULAWURI

«Hi malembe wolawo loko a ndzi tshama ndzi ya eWhite House hi nkarhi wa Bill na Hillary Clinton—naswona a ndzi ri munhu wo sungula wa le Calabria loyi va n’wi tiveke—a va tshama va ndzi vitana “Mnu. Frega.” Van’wana, hikwalaho ka nkarhi wa mina lowu hundzeke eGillette, a va ndzi tiva tanihi “Blade-man.” Mavito mambirhi, ndzhwalo wun’we: ku kongoma, ku tshembeka, ni ku pfumala ku chava matimba. Loko u vonile tikamara tin’wana, hi ku hatlisa wa twisisa leswaku i mani loyi a lawulaka hakunene ni leswaku i mani loyi a tlangaka xiave ntsena.»

Elena – Mukongomisi wa Vulavisisi bya AI (Redmond, malembe ya 43

hi vukhale

Matimba: ya le henhla swinene Nxavo: vutomi bya yena bya xiviri Elena u hlanganisa mintirho ya valavisisi va madzana mambirhi. Tialigoritimi, mikhuva leyinene, mali ya nseketelo, ntshikilelo lowu humaka eWashington, DC. A nga tumbuluxi swilo swo xavisiwa: u veka masungulo ya vutlhari bya muchini bya vuxavisi bya vumundzuku.

Voko ra yena a ri voniwi kambe ri kona hinkwako. Loko layini yin’we ya pholisi yi cinca, makete hinkwawo wa cinca.

U tirha tiawara ta 14 hi siku, u etlela switsongo, naswona a nga tshami a hoxa.

Matimba, matimba ya ntiyiso, a ma ku nyiki ntshunxeko. Ma ku nyika vutihlamuleri lebyi ku nga riki na munhu wo tolovelekeka loyi a nga byi rhwalaka.

Sara – VP wa Amazon Global Logistics (Seattle, malembe ya 46

hi vukhale

Matimba: Vulawuri bya mintirho bya misava hinkwayo Nxavo: Ku pfumala ku ringanisela ka vumunhu

Magidi ya vanhu ma titshege hi yena. Mabuta, swihahampfhuka, swivandla swa tirhobhoti, tialigoritimi ta ku avela. Loko a teka xiboho xo karhi, u cinca minkarhi yo yisa nhundzu ematikweni ya khume na mune.

Va n’wi vitana «wansati loyi a fambisaka misava». A nga hleki ngopfu. A nga na nkarhi.

Matimba laha ma na tihanyi: a wu hoxi kambirhi. Minkarhi yin’wana hambi kan’we.

Claudia – CEO wa Biotech (Bellevue, malembe ya 39)

Matimba: Swa tijini, vavekisi, vulavisisi bya swilo leswintshwa Nxavo: Vuolo bya vuhlinzi Claudia u rhangela khampani ya biotech leyi nga ni nxavo wa tidola ta biliyoni yin’we. Vutshunguri bya ndzingeto byi nga cinca ndlela leyi mavabyi lama nga talangiki ma tshunguriwaka ha yona.

U lahlekeriwe hi vuxaka, vunghana, swiphemu swa vutomi bya yena. U kumile nchumu wun’we ntsena: xivono lexi un’wana na un’wana a xi chavaka ni ku xi xixima.

Matimba a hi mali. Matimba i loko misava yi rindza swiboho swa wena.

Tanya – Mukongomisi wa Buta ra Seattle (malembe ya 50)

Matimba: Swiakiwa swa Nseketelo swa Misava Hinkwayo Nxavo: Ntshikilelo lowu nga Yimiki

Buta a ri tshami ri etlela. Na yena a nga etleli.

Tikhontheyinara, vuhlayiseki, vuxaka ni tikhampani ta China, ta Korea, ni ta Amerika. Matimba laha a ma vangami: i ku fambisa mpfilumpfilu.

Loko a hoxa, xiphemu hinkwaxo xa ribuwa xa yima.

Lowu i ku hambana exikarhi ka xifaniso ni ntiyiso.

Melinda French Gates – Ku suka eka Muhlantswi ku ya eka

Matimba ya Misava Hinkwayo

Matimba: Ku hlohlotela misava hinkwayo eka rihanyo, dyondzo, ni ku ringana. Nxavo: Ku hundzuka xikombiso handle ko tshika ku va munhu.

Ntiyiso, NANDO, hi lowu: Melinda a nga velekelanga ematimbeni. U tirhe mintirho leyitsongo, hambi ku ri ku basisa, ku hakelela tidyondzo ta yena eDuke. A a ri na ndyangu wo tolovelekeka, rifuwo ra zero, tinetiweke ta matimba ta zero. Hinkwaswo swi hlangane: – digiri yo tika – ntirho wo sungula eMicrosoft loko a yi ha ri khampani leyitsongo – ku kula endzeni hi ku fanela – xivono xa ku pfuna vanhu lexi namuntlha xi fambisaka tibiliyoni.

Namuntlha u tshama etafuleni laha swiboho swi tekiwaka kona: – ku tlhaveriwa ka misava hinkwayo – tipholisi ta rihanyo ra vavasati – mfanelo ya dyondzo – vuvekisi bya maqhinga – minongonoko ya UN.

Matimba ya ntiyiso. Ku nga ri lawa u ma vonaka eku vonakaleni ka tikhamera. Lawa ma cincaka vutomi.

Naswona hi swona leswi ntsheketo wa yena wu nga ni nkoka swonghasi: hikuva wu sungula ehansi kutani wu tlhandlukela laha vavasati vatsongo emisaveni va fikaka kona.

Naomi – Murhangeri Lonkulu wa Vuhlayiseki, Big Tech (Seattle, malembe ya 45

hi vukhale

Matimba: Vuhlayiseki bya misava hinkwayo, vuhumelerisi bya mahungu ya swa inthanete Nxavo: Ku chava loku tlulaka mpimo ka ntirho

Naomi a nga tshami a etlela hakunene. U fambisa vuhlayiseki bya dijitali bya yin’wana ya tikhampani letikulu swinene ta thekinoloji ta West Coast. U teka swiboho swa maendlelo, u languteta swihlaselo, u sivela ku nghena hi nkani, naswona u fambisa swiphiqo.

U na ntlawa wa vanhu va madzana ya ntsevu. Nchumu wu nga humelela nimunete wun’wana na wun’wana.

Matimba ya ntiyiso = vutihlamuleri lebyi tshovaka mbilu ya wena. Hikuva loko a hoxa, tibangi, swibedlhele, ni tihulumendhe swi yima hi ku nonoka.

A ku na munhu loyi a n’wi vonaka. Kambe un’wana na un’wana u tirhisa misava leyi a yi sirhelelaka.

Jennifer – CFO wa Microsoft Cloud (Redmond, malembe ya 51

hi vukhale

Matimba: tinomboro ta misava hinkwayo, maqhinga, vuvekisi Nxavo: ku pfumala ku wisa ka mianakanyo

U fambisa tibiliyoni onge i milayini ebukwini ya matsalwa. I un’wana wa vanhu lava nga fambisaka swiave, timakete, ni vuxaka bya mabindzu.

U na vuswikoti bya tihanyi: u vona khombo van’wana va nga si ri vona.

Va n’wi vitana «wansati wa voko leri tiyeke». Handle ka yena, ndzawulo hinkwayo ya cloud a yi nga ta tiya ku fana ni namuntlha.

Nxavo? Byongo lebyi nga tshamiki byi yima. Ni miri lowu wu kombelaka ku wisa malembe.

Mei Ling – Murhangeri wa Google Deep-mind (Seattle

Hub, malembe ya 38)

Matimba: Vulavisisi bya le henhla bya AI Nxavo: Vuolo endzeni ka ntlawa wa vanhu va le henhla

Mei Ling i n’wana wo hlamarisa, kambe wa swi hakela. I n’wana wa vutlhari lebyikulu, u thwasile eMIT, endzhaku ka sweswo AI ya le henhla. Sweswi u rhangela wun’wana wa mintlawa leyi chaviwaka ni ku xiximiwa ngopfu endzawulweni.

U vona misava tanihi aligoritimi ya le henhla: rivilo, ku kongoma, xivono.

Kambe vutomi bya yena bya vaaki i mananga. Vuolo bya yena byi ringana ni talenta ya yena. Matimba ma aka, kambe ma hambanisa. Isabelle – Mukongomisi wa Mintirho ya Gates Foundation (Seattle, malembe ya 47) Matimba: Ku hlohlotela misava hinkwayo Nxavo: Mintlhaveko leyi ganyeke Isabelle a nga vulavuli ngopfu. Wa hlela. Wa hlayela. U avela mali eka swibedlhele, ku tlhaveriwa, swikolo, ni minongonoko ya vavasati. A hi xikandza lexi tolovelekeke. I byongo bya ku hlela lebyi nga endzhaku ka tibiliyoni ta tidola. U tirha ni tihulumendhe, tiNGO, vativi va sayense, tindhuna ta mfumo. Loko u ri eka xiyimo lexi a wu na vanghana, u na tifayili ntsena. Vumunhu bya yena byi tshama byi tumbele leswaku byi sirheleleka. Carla – Mulawuri wa Coast Guard PNW (Tacoma, malembe ya 44

hi vukhale

Matimba: Lwandle, Ku Ponisa, Mintirho ya Hulumendhe ya le Henhla Nxavo: Miri lowu Onhakeke Carla u lawula mintlawa leyi langutanaka ni swidzedze, swikepe, ku xaviseriwa ka nhundzu hi nawu lowu nga riki kona, swihatla. I wansati wa nsimbi, loyi a xiximiwaka hambi ku ri hi vavanuna lava nga xiximiki munhu. U ponisile vutomi, u fambisile makhombo ya mbango, u rhangele mintirho ya vusiku elwandle leri pfindlaka. Matimba laha i ya miri. Ya thyaka. Ya ntiyiso.

Nxavo? Miri wa yena wu funengetiwile hi swivati leswi nga voniwiki.

Andrea – Murhangeri Lonkulu wa Vunjhiniyara eBoeing

Aeronautica (Everett, malembe ya 49)

Matimba: Swa swihahampfhuka swa misava hinkwayo Nxavo: Ku rhwala vuhlayiseki bya timiliyoni ta vanhu emakatleni ya wena

Andrea u endla tindlela ta vunjhiniyara bya swihahampfhuka. Loko a sayina xiphemu xo karhi, xiphemu xexo xi haha ehenhla ka misava hinkwayo. I un’wana wa vavasati vatsongo swinene lava rhangelaka mintlawa ya vunjhiniyara ya xiyimo xexo.

U na vulawuri lebyi nga hlengeterekiki. U na ku languta loku kambelaka, ku nga ri loku kanakanaka. U na mianakanyo ya munhu loyi a nga fanelangiki ku hoxa hambi ku ri xikurufu xin’we.

Nxavo? Ku chava loku nga heriki, loku miyeleke, loku lava lawulaka ntsena va ku tivaka.

Sofia – Mukongomisi wa Xiyenge xa Swihatla, UW

Medical (Seattle, malembe ya 52)

Matimba: vutshunguri bya ntiyiso, swiboho leswi ponisaka kumbe ku onha vutomi Nxavo: moya lowu dyiweke

Sofia hi yena loyi a endlaka leswaku xibedlhele xi ya emahlweni xi tirha loko mpfilumpfilu wu pfuka. A nga tirhi eka vutshunguri bya ku sasekisa. U tirha hinkwako laha ngati, ku nwa swidzidziharisi ku tlula mpimo, makhombo, swiphiqo swa mianakanyo, ni vusweti lebyi tlulaka mpimo swi humelelaka kona.

Matimba laha ma na tihanyi: teka xiboho sweswi, ku nga ri mundzuku. Naswona wa teka xiboho. Siku rin’wana na rin’wana. Malembe ya makume mambirhi.

Nxavo? A ku ha ri na nchumu lowu n’wi hlamarisaka. Naswona sweswo, eka munhu, swa durha.

Haruni – Mukongomisi wa Vuhlayiseki bya Buta ra Tacoma na

Vuxavisani (malembe ya 45)

Matimba: Vuxavisani bya matiko ni vuhlayiseki Nxavo: Ku hanya ehansi ka ntshikilelo wa tipolitiki ta misava lowu nga heriki

Haruni i wansati loyi a vulavulaka na: – FBI– Navy– tikhampani ta Japani– tikhampani ta Korea– Ku hlanganisa mintirho ya le ndzeni– Swiyenge swa hulumendhe ya le henhla.

U fambisa ku famba ka nhundzu hi nawu, swikambelo, vuhlayiseki bya swikepe, ni swikambelo swa matiko. U lawula xiphemu xa ketane leyi seketelaka West Coast.

Nxavo? A ku na vusiku lebyi rhuleke. Xikepe xin’wana na xin’wana lexi nghenaka i vutihlamuleri bya yena hi yexe.

Zhen – CTO wa Fintech ya tibiliyoni ta tidola

phlatifomo (Bellevue, malembe ya 36)

Matimba: mali ya ntiyiso, swiendlo swa timali, tisisiteme leti nga fanelangiki ku wa Nxavo: mikhuva leyinene leyi tikaka ku tlula mali

Zhen a nga na nkarhi wa ntsheketo wa swa vuhlanganisi bya vanhu bya «vavasati eka thekinoloji». Yena i thekinoloji.

U fambisa tisisiteme ta timali leti nga riki na khombo. U fambisa timiliyoni nimunete wun’wana na wun’wana. U na matimba ya thekiniki lama fumaka hambi ku ri vurhangeri bya le henhla. Va swi vitana «ku ba loku miyeleke»: loko a vulavula, swiboho swa cinca.

Nxavo? Mikhuva leyinene leyi faneleke ku sirheleriwa siku rin’wana na rin’wana eka ku pfumelelana hi vukanganyisi ka van’wana.

Miriam – Murhangeri wa Ntlawa wa Vugevenga bya Dijitali, Washington

State Patrol (malembe ya 40)

Matimba: Vulavisisi lebyi nga voniwiki Nxavo: Ku vona munyama wa vumunhu siku rin’wana na rin’wana

Miriam u lawula ntlawa lowu ku nga riki na munhu loyi a wu tivaka, kambe un’wana na un’wana a wu chavaka. Vugevenga bya inthanete, ku xanisa vana hi swa rimbewu, vukanganyisi bya matiko, madzolonga ya dijitali, vumunhu lebyi yiviweke. Hi yena loyi a nghenaka etisisitemeni, a kuma, a vuyisa, ni ku hahlula.

Matimba ya ntiyiso ya mintirho. A ma vangami. Ma lavekile.

Nxavo? Mianakanyo ya yena yi lwa tinyimpi leti ku nga riki na munhu loyi a faneleke ku ti vona.

Laila – Mukongomisi wa Maqhinga ya Misava ya Cloud na AI

(Seattle, malembe ya 48)

Matimba: u veka milawu ya thekinoloji ya vumundzuku Nxavo: ku hanya enyimpini ya mianakanyo leyi nga heriki

Laila a hi mufambisi. I muakisi wa mbango wa dijitali. U vulavula ni tihulumendhe, tikhampani ta matiko-tiko, ni swiyenge swa mfumo. U tsala tipholisi leti nga ta hundzuka milawu ya misava hinkwayo. U na hofisi leyi languteke ecitini, kambe mianakanyo ya yena yi hanya eka pulanete yin’wana. Matimba ya ntiyiso hi lawa: ku teka xiboho xa ndlela misava yi nga si twisisa laha yi yaka kona.

Nxavo? A ku na ku yima. A ku na «endzhaku». A ku na ku tolovelekeka.

Rachel – Mufambisi wa Mintirho ya Ku Endla Swilo swa Xibakabaka

(Kent, malembe ya 44) Matimba: Ndzawulo ya xiviri ya xibakabaka Nxavo: Ku lahlekeriwa hi vuxaka ni vutomi emisaveni

Rachel u rhangela mintirho ya khampani leyi endlaka swiphemu swa swifambo swa le ka xibakabaka: tisathelayiti, timojulu, tisensara.

Loko nchumu wu nga tirhi, va n’wi fonela hi awara ya vunharhu nimixo. Loko hinkwaswo swi tirha, a ku na munhu loyi a n’wi vulaka.

Matimba exibakabakeni ma na tihanyi: xihoxo xin’we xi hisa tidola ta timiliyoni ta 400 hi xisekoni.

Wa swi tiva. Naswona u hanya eka makumu wolawo siku rin’wana na rin’wana.

Noor – Mukongomisi wa Pholisi ya Matimba ya Gezi ya

Ndzawulo ya Xifundzha (Olympia, malembe ya 51) Matimba: u teka xiboho xa vumundzuku bya matimba ya gezi ya xifundzha hinkwaxo. Nxavo: ku vengiwa hi mintlawa hinkwayo ya ntshikilelo.

Noor i wansati loyi a sayinaka matsalwa lama cincaka maxelo, swifambo, nxavo wa bilu, vutomi bya vumaki.

Lava sirhelelaka mbango va n’wi teka a nonoka ngopfu. Swiyenge swa vumaki swi n’wi teka a tika ngopfu. Vanhu va tipolitiki va n’wi chava hikuva u tiva timhaka ku tlula vona. Matimba ya vulawuri bya matsalwa bya le henhla a ma voniwi hi swihangalasamahungu, kambe hi laha hinkwaswo swi tekiwaka swiboho kona.

Noor u lawula handle ko vonaka a ri karhi a swi endla. Nxavo? Ku va xikongomelo lexi heleleke xa ku hlaseriwa.

Helena – Murhangeri wa Mintirho ya Dijitali ya

Hulumendhe ya Xifundzha (Olympia, malembe ya 46)

Matimba: swiakiwa swa nseketelo, mahungu, mintirho ya vanhu Nxavo: ku fanela ku sirhelela xifundzha hinkwaxo hi ntlawa lowutsongo ngopfu

Helena u hlanganisa tisisiteme ta nkoka: vumunhu bya dijitali, swiakiwa swa nseketelo, mintirho ya rihanyo, tinetiweke ta swikolo, swihatla.

U swi tiva leswaku xihlaselo eka sisiteme ya yena xi nga vula mpfilumpfilu eka timiliyoni ta vanhu. Riqingho ra yena a ri tshami ri timiwa. Nikatsongo.

I wansati loyi a tirhaka eka «tlhelo ra mpunga ra matimba»: ku nga ri ra tipolitiki kumbe ra xiviri. Leri ku nga riki na munhu loyi a ri vonaka kambe hinkwaswo swi titshegeke hi rona.

Nxavo? Ku twa minkarhi hinkwayo u nga tiyiseki.

Dana – Muvekisi Lonkulu wa Venture Capital, tidola ta tibiliyoni ta 3 ehansi ka

vulawuri bya yena (Seattle, malembe ya 42)

Matimba: u teka xiboho xa leswaku i mani loyi a hanyaka ni loyi a fa emisaveni ya ti-startup Nxavo: ku hundzuka muchini lowu twaka switsongo naswona lowu kambelaka ngopfu

Dana u veka mali etikhampanini ta thekinoloji. U lava ku vula «E-E» ntsena ku hahlula phurojeke. U lava ku vula «INA» ntsena ku tumbuluxa mintirho ya makume ntlhanu. U na ku titimela ka vuhlinzi ka munhu loyi a vonaka talenta kutani a yi kambela handle ka mintlhaveko. I xiphikisi xa ku navela ka rirhandzu ka vasunguri va mabindzu.

Matimba ya mali ya vuvekisi ma olovile: loyi a nga na mali, u fuma vumundzuku bya van’wana.

U swi endla handle ko rhurhumela. Nxavo? Mintlhaveko yi sala ehandle ka hofisi. Minkarhi hinkwayo.

Marito yo hetelela — Washington

Washington i xifundzha lexi nga tirhiki ntsena: xi lawula. A xi swi endli hi swirhalanganyi kumbe hi tinhlengeletano, kambe hi mavoko lama fambisaka thekinoloji, ku hlanganisa mintirho, vulavisisi, ni swiakiwa swa nseketelo. Naswona endzeni ka sisiteme leyi, vavasati a va kombeli ndhawu: va yi teka.

Hi vona lava fambisaka tialigoritimi, swibedlhele, mabuta, matimba ya gezi, xibakabaka, vuhlayiseki, mali ya vuvekisi. A va na nkarhi wo vulavula hi vona, naswona a va lavi ku rhandziwa.

Matimba ya vona a ma endli huwa. Ma le ka xivumbeko. Ma tumbele etikhodini, etikontirakeni, emilawini, ni le ka maendlelo. I matimba lama tekaka swiboho handle ko tekiwa swifaniso.

Washington a yi le ka xiyimo xo olova. I muchini lowu rharhanganeke lowu dyaka lava nga kotiki ku tiyisela. Naswona vavasati lava tiyiselaka eka vuhlayi byolebyo a hi swikombiso. I tiphuphu.

Ndzima leyi yi swi kombisa: matimba ya ntiyiso ma kona, naswona laha ma na xikandza xa wansati.

Ku anakanyisisa — Washington

Matimba ya vavasati eWashington a ma humi eka musa, kambe ma huma eka vuswikoti. A ma humi eka ku «nyika vavasati rito», kambe ma huma eka leswaku vavasati vo tala laha va na byongo lebyi kotaka ku cinca swiyenge hinkwaswo.

Washington i xifundzha laha leswi hlayiwaka ku nga leswi u nga swi kotaka, ku nga ri leswi u vulaka leswaku u swona. Naswona vavasati lava fumaka mbango lowu va hakela nxavo wa le henhla swinene: vuolo, ku tirha ku tlula mpimo, vutomi bya xiviri lebyi hunguteriweke byi va swibiyelo, vumunhu lebyi akiweke hi mbuyelo, ku nga ri hi mintlhaveko.

Matimba, matimba ya ntiyiso, a hi nhlengeletano. I ndzhwalo. Naswona lava ma rhwalaka hakunene a va vileli. Va ma khoma. Naswona va hakela siku rin’wana na rin’wana ku hambana exikarhi ka ku vonaka ni nkoka.

Eka xifundzha lexi, a ku na ndhawu ya «kwalomu». Kumbe u tshama u ringana ni xiyimo, kumbe va ku dya.

Vavasati va Washington va ringana ni xiyimo. Naswona hakanyingi va xi tlula.

Papila ra Mutsari

Ndzi vonile matimba ekusuhi, hambi ndzi nga si swi lemuka leswaku siku rin’wana ndzi ta ma tsala. EWhite House, loko Bill na Hillary Clinton a va ri xikarhi xa misava, a va ndzi vitana «Mnu. Frega». Munhu wo sungula wa le Calabria loyi va n’wi tiveke. Van’wana, hikwalaho ka nkarhi wa mina lowu hundzeke eGillette, a va ndzi vitana «Blade-man»: mutsemi, muhetisi, wanuna loyi a nga tshamiki a hoxa layini.

Ku sukela hi nkarhi wolowo, matimba a ma ndzi hlamarisanga. Ndza ma tiva. Ndza ma pima. Ndza swi tiva loko ma ri ya ntiyiso ni loko ma ri xitlangu xa xiteji ntsena. EWashington, switeji a swi pfuni nchumu. Laha, matimba ma tiyile ku fana ni nsimbi ya mabuta, ma hatlisa ku fana ni tisevha, ma tsanile ku fana ni aligoritimi leyi nga lulamisiwangiki kahle, ma durha ku fana ni xiboho lexi nga koteki ku tlheriseriwa endzhaku.

Naswona vavasati lava ma rhwalaka emakatleni ya vona va tsundzuka nchumu wo olova: matimba a hi lunghelo. I vutihlamuleri. Naswona lava ma nga na wona hakunene a va swi vuli: va swi kombisa.

WEST VIRGINIA

West Virginia i yin’wana ya tindhawu leti vavisiweke ngopfu eAmerika. I tintshava, migodi, tiopioid, ku pfumaleka ka mintirho, tikereke leti nga toxe, swikolo leswi tsaneke, mindyangu leyi tshovekeke. I xin’wana xa swifundzhankulu leswi lahlekeriweke hi hinkwaswo: swiyenge swa xona swa vumaki, vantshwa va xona, rihanyo ra xona, ku tshemba ka xona.

Laha wansati a nga hanyi: u khoma marhumbu.

Wansati wa Migodi leyi Pfaliweke – malembe ya 53

Madoroba hinkwawo a ma hanya hi malahla. Kutani va pfala hinkwaswo. Vanhu va sale, kambe mintirho a yi salanga.

Linda a a ri nsati wa mucheri wa migodi. Sweswi u hanya hi mintirho mimbirhi leyitsongo, nuna loyi a vabyaka hi mahlakahla, ni n’wana wa xinuna loyi a hundzeke emisaveni.

Ku nga vi kona ka yena i ka swa vumaki: Mfumo wu tshikile xiyenge hinkwaxo kutani wu siya vavasati leswaku va hlengeleta leswi saleke.

Wansati eXihlamarisweni xa Tiopioid – malembe ya 37

West Virginia i xikarhi xa ku onhiwa hi tiopioid eAmerika. Emily u lahlekeriwe hi makwavo wa xisati, makwavo wa xinuna u karhi a tshunguriwa, naswona nuna wa yena u hlavanyisiwa exikarhi ka ku tirhisa swidzidziharisi ni ku va ni mianakanyo leyinene.

U tirha exivandleni xa vaaki, a vona siku rin’wana na rin’wana leswi tiko hinkwaro leri saleke ri swi honisaka.

Ku nga vi kona ka yena i ka vutshunguri ni ka tipolitiki hi nkarhi wun’we: i xitlhavelo xa sisiteme leyi onheke xitukulwana.

Wansati wa Appalachia ya le Ndzeni – malembe ya 44

Tintshava leti hambanisaka vanhu, mapatu lama nga riki na mavoni ya le patwini, mpfhuka lowu nga kotekiki.

Karen u tshama exitlhaveni xa vanhu va madzana ya nkombo. Swikolo swa sweta, vutshunguri byi le kule, naswona ikhonomi yi yimile.

Vutomi bya yena byi yimile ku fana ni xivono xa ndhawu. Naswona a ku na munhu loyi a n’wi vonaka.

Ku nga vi kona ka yena i ka ndhawu.

Wansati Loyi a Dyondzisaka Laha ku nga Riki na Munhu Loyi a Lavaka – malembe ya 29

hi vukhale

Vadyondzisi lava ha riki vantshwa va kumeka hi ku tika swinene laha. Megan u sale hikuva a ku nga ri na munhu un’wana loyi a a lava.

U na tikilasi ta vana lava nga ni mavabyi ya mianakanyo, mindyangu leyi tsaneke, ni swipfuno swa zero. I xivindzi lexi tengeke, kambe sisiteme a yi n’wi hakeli.

Ku nga vi kona ka yena i ka swiyenge swa mfumo: Mfumo wu n’wi kombela hinkwaswo naswona a wu tlheriseli nchumu.

Marito yo hetelela – West Virginia

West Virginia i xitsundzuxo xa tihanyi: loko ikhonomi yi wa, vaaki hinkwavo va wa.

Wansati u sale a ri phuphu ntsena. Kambe phuphu rin’we a ri eneli ku seketela ntshava.

Ku anakanyisisa – West Virginia

Ku nga vi kona ka vavasati laha ku huma eka ku tshikiwa. A ku na tiko rin’wana leri siyiweke ri bola hi ndlela leyi. Naswona vavasati va hakela nxavo wa le henhla ngopfu: ku khathalela, ku hanya, ku miyela, mikhuva ya khale leyi tshikilelaka ku fana ni swirhaba.

Laha, ku tiyisela a hi vunene. I xilaveko.

WISCONSIN

Wisconsin i xihlawuhlawu xa ndhawu ni xa mintlhaveko: xifundzha xa vurimi ni xa vumaki, lexi tiyeke ni lexi olovaka, lexikulu, ni lexi tsimbisaka moya. Byala, masi, tifekitari, swihlahla, mativa lama ganyeke. Tiyunivhesiti leti fuweke, makaya lama nga riki na nchumu, madoroba lama lwaka ku hefemula. Laha, vavasati a va nyamalali va tolovelekisiwa, onge ndzhwalo wa ku hanya wu katsiwile eka kontiraka ya ku velekiwa.

Wansati wa Masi – malembe ya 45

Wisconsin i masi. Kambe endzhaku ka galoni rin’wana na rin’wana ku na tinhlana leti korhamaka, matsolo lama hlengeterekaka, vutomi lebyi nga si tshama byi va na Sonto hi makume ya malembe.

Sarah u pfuka hi 04:00. Ku nga ri hikwalaho ka vunene: hikwalaho ka xilaveko. Tihomu to ti kama, michini leyi nga rivaleliki swihoxo, vulawuri bya matsalwa lebyi nga heriki, gamboko leri sulaka mapatu ni ku languta emahlweni hi ntshembo. Vavanuna vo tala va wile loko vurimi byi tshika ku va ntirho byi hundzuka lotari leyi dlayaka. Naswona vavasati ke? Va khome xitirhisiwa xo kongomisa xikepe va nga si tshama va thyiwa vito ra kapteni.

Ku nga vi kona ka Sarah i ka vurimi, i ka sisiteme, naswona i ka tihanyi.

U endla hinkwaswo. U endla leswaku bindzu ra ndyangu ri phaphamela ehenhla ka mati. Kambe evaakini a nga kona, i xipoko lexi tisaka mali.

Wansati wa Milwaukee – malembe ya 34

Milwaukee i mbanga leyi pfulekeke: doroba leri tikaka, leri nga ringaniki, leri aviweke hi swiyimo. Mpimo wa vusweti lowu tlakukeke swinene, swikolo leswi tshikiweke, ni madzolonga lama nga amukelekiki.

Jasmine u tirha exikolweni lexi pfumalaka vadyondzisi, mali, ni vumundzuku. U na vana vambirhi ni munghana wa vukati loyi a nga kona ntsena loko a nga lavekanga. Mixo wun’wana na wun’wana, u tsemakanya tindhawu laha ku nga riki na munhu loyi a vulavulaka hi minorho: laha, xikongomelo i ku hundza vhiki u ha hanya.

Ku nga vi kona ka yena i ka doroba.

Doroba ra n’wi tirhisa ni ku n’wi dya. Ri n’wi vitana «la tiyeke», ku rhuketela loku tifihleke ku ri ku dzunisa.

Wansati wa Fekitari – malembe ya 51

Swiyenge swa vumaki swa Wisconsin a swa ha ri leswi khale a swi tshembisa ku tiya ni phenxeni. Namuntlha, i ntlangu wa rhulethe tishifiti to leha ku tlula, ku tirha ku tlula nkarhi hi ku sindzisiwa, ni miholo leyi hungutekaka kasi swihakelo swa vutomi swi tlakuka.

Maria i mutirhi wa khale wa layini ya vuhumelerisi: swikhovo leswi onhakeke, nhlana leyi vavisiweke, ndhawu ya zero. U phindha xiendlo lexi fanaka magidi ya minkarhi, onge miri wa yena i muchini lowu nga siviwaka.

Ku nga vi kona ka yena i ka swa vumaki.

I ku nga voniwi ka mutirhi loku endlaka leswaku hinkwaswo swi famba handle ka loko munhu a n’wi thya etimhakeni ta ximfumo.

Wansati wa N’walungu lowu Titimelaka – malembe ya 57

N’walungu wa Wisconsin i pulanete yin’wana: swihlahla leswi nga heriki, mativa lama rhuleke ehansi ka timitara ta ayisi, vuolo lebyi nga ku kombeliki mpfumelelo.

Karen u tshama exindlwini xa mapulanga ekusuhi na Superior. Gamboko ri teka hafu ya lembe. Mpfhuka i nxupulo: timayili ta mapatu lama nga riki na nchumu ti hambanisa hinkwaswo ni nhluvuko. Laha, vavasati a va nyamalali: va n’oka hi ku nonoka, ku fana ni musi wa mati eximumwini.

Ku nga vi kona ka yena i ka maxelo ni ka ndhawu.

A ku na munhu loyi a n’wi vonaka hikuva a ku na munhu loyi a fikaka kona.

Marito yo hetelela – Wisconsin

Xifundzha xa tirha. Tifekitari ta tirha. Mapurasi ma humesa. Madoroba ma tiyisela ku tsakamisiwa. Naswona minkarhi hinkwayo, endzhaku ka xiphemu xin’wana na xin’wana xa ku ringanisela loku nga tiyangiki, ku na wansati loyi a endlaka ntirho wa thyaka, lowu miyeleke.

Kambe a ku na munhu loyi a swi vulaka. Ku nga ri hikuva ku na vubihi. Hikuva swa olova hi ndlela yoleyo.

Ku anakanyisisa – Wisconsin

Ku nga vi kona laha ku huma eka dyondzo ya mavunwa leyi nga ni chefu: «wansati wa le Midwest u tiyile hi ntumbuluko». Ntsheketo lowu olovaka eka lava nga lavikiki ku vona nxavo wa matimba wolawo. A hi vunene. A hi talenta ya tijini. Ku hanya ka yena ku tifihla ku ri ntirho wa mikhuva leyinene.

Naswona loko ku hanya ku hundzuka mukhuva, vutomi byi tshika ku va vutomi.

WYOMING

Wyoming i vuhava lebyi hefemulaka. Tiko ra tintshava leti tsemekeke, tiphatlalo leti nga heriki, moya lowu nga yimiki, tihanci leti fambaka hi ntshunxeko, swihlovo swa oyili, tiloli, malahla, ni mpfhuka. Laha, ndhawu a hi mianakanyo: i matimba lama ku vumbaka.

I xifundzha lexi nga ni vaaki vatsongo ngopfu eAmerika. Naswona xin’wana xa leswi nga ni vulala lebyikulu eka vavasati. Hikuva laha, vutomi a byi burisaniwi: bya langutaniwa na byona. Bya miri, bya siku na siku, hi ku helela. Naswona a ku na nsirhelelo lowu u nga koteki ku wu aka hi wexe.

Wansati wa Purasi ya Swifuwo – malembe ya 49

Kim u tshama epurasini ra swifuwo leri ringanaka ni muganga. Masiku ya yena i xidzedze xa swihatla: swisaleni, swifuwo, ku velekiwa hi awara ya vunharhu nimixo, mafensi lama handzuriweke hi moya, swiharhi leswi hlotaka, gamboko leri fikaka ematsolweni.

Xana u tirha ku fana ni wanuna? E-e. U tirha hi matimba ku tlula vavanuna vo tala. Hikuva loko vona va tshoveka kan’we va wa, yena u tshoveka ka khume a ya emahlweni.

Kambe ematihlweni ya misava, a hi munhu: i ntirho wa vurimi, xiphemu xa mintirho xa ndzhaka, ku va kona loku tekiwaka tanihi loku tolovelekeke.

Ku nga vi kona ka yena i ka vurimi, i ka xivumbeko, i ka leswi tolovelekisiweke.

Wansati wa Oyili na Gasi – malembe ya 37

Alex u ndzhindzhiwile etiheleni yo olova ya matimba ya gezi ya Amerika. Tishifiti leti nga kotekiki, ximumu lexi dlayaka, tindhawu leti fumiwaka hi vavanuna laha mintlangu ya marito yi tsemaka ku tlula mikwana. U na vuswikoti, u na mianakanyo leyi tengeke, naswona u lunghekile. Ku tlula ngopfu vo tala lava holaka ku tlula yena. Xichavo xi fika eka yena hi swiphemu, ku fana ni musa. Leswin’wana i ku miyela, ku hlekula hi ku tumbela, ni matshalatshala. Ya ntirho, ya miri, ni ya mianakanyo.

Ku nga vi kona ka yena i ka swa vumaki ni ka timhaka ta rimbewu:

a nga voniwi ku nga ri hikuva a nga koti, kambe hikuva u kota ngopfu endhawini leyi yi nga lavikiki ku n’wi amukela.

Wansati wa Swidorobana – malembe ya 55

Laha, swidorobana a hi swidorobana: i swivandla swa ku tiyisela swa vaaki va madzana mambirhi–madzana manharhu. Kereke yin’we, xivhengele xin’we, mapatu mambirhi, sheriff wa nkarhi wo karhi.

Linda u endla hinkwaswo leswi endlaka leswaku vaaki va phaphamela: swa bangi, khemisi, ku tirha hi ku tirhandzela, ku xavela vakhalabye swakudya, ku hlayisa vana, swihatla, tikomiti, tinkosi, nseketelo, ku va kona.

I muchini wa vumunhu lowu sivelaka swimitana leswitsongo ku wa.

Kambe, a ku na munhu loyi a n’wi vonaka. Ku va kona ka yena ku tekiwa tanihi loku tolovelekeke, loku tiendlekelaka, onge i xiave lexi tsariweke ebukwini ya swiletelo.

Ku nga vi kona ka yena i ka vaaki: ka nkoka kambe a ku tiviwi.

Wansati wa Tiphaka ta Rixaka – malembe ya 32

Yellowstone, Grand Teton, swifundzha leswi un’wana na un’wana a ehleketaka leswaku wa swi tiva kambe ku nga riki na munhu loyi a swi tivaka hakunene.

I murindzi wa phaka, murhangeri wa riendzo, mutivi wa swa vutomi, ni munhu wa nxopaxopo. U twa mpfumawulo wa swiharhi swi nga si fika. U kota ku hlaya mikondzo, misava, ni swihatla. U na matimba ya ntiyiso ehenhla ka ndhawu, kambe a nga na vaaki. U hanya a ri yexe ku fana ni munhu loyi a tshamaka endzilakaneni lowu nga voniwiki: ntumbuluko wo tala ngopfu leswaku a twa a ri xiphemu xa nhluvuko, vutihlamuleri byo tala ngopfu leswaku a tipfumelela ku tsana.

Ku nga vi kona ka yena i ka ntirho ni ka ndhawu:

u kona, u na nkoka, kambe u le kule na hinkwaswo.

Marito yo hetelela – Wyoming

Wyoming yi sasekile hi ndlela ya tihanyi, yi sasekile hi ndlela leyi tekaka moya, naswona yi tikile hi ndlela leyi chavisaka vutomi.

Vavasati laha a va honisiwi: va mitiwa hi xivono xa ndhawu.

Moya wa va rhwala wu va yisa kule xiphemu hi xiphemu, mpfhuka wa va karhalisa, vuolo bya va vatla ku fana ni ribye ra tintshava ta ndzilo. Naswona eku heteleleni, a va ha tivi laha wansati a sungulaka kona ni laha xifundzha xi helaka kona.

Ku anakanyisisa – Wyoming

Ku nga vi kona ka vavasati laha ku huma eka ntumbuluko hi wexe: ndhawu, ximumu, ku miyela, vuolo.

Wansati u hundzuka xiphemu xa xifundzha, onge a nga lavi timfanelo, nsirhelelo, netiweke, kumbe vaaki.

Kambe i xiphikisi xa kona hi ku helela. Hikuva u hanya exiphen’wini lexi tikaka ngopfu xa Amerika, u lava nsirhelelo wo tala ku tlula van’wana.

Naswona ematshan’weni ya sweswo, u kombeliwa ku hundzuka ribye. Ku hundzuka xivono xa ndhawu. Ku nyamalala handle ka mpfumawulo.